Skip to content

Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size default color brick color green color
Bạn đang xem:Home arrow Biên Khảo arrow Đồng chó ngáp (Thanh Chí)
Đồng chó ngáp (Thanh Chí) PDF In E-mail
Người viết: ThanhHung   
09/02/2010

 ĐỒNG CHÓ NGÁP

* Thanh Chí

Đồng chó ngáp vốn không phải là địa danh, thường dùng chung để chỉ những cánh đồng rộng đến nối cho phải chạy lè lưỡi. Giữa “lè lưỡi” và “ngáp” có khác nhau nhưng dân gian đã giải thích như thế thì trước mắt cứ tạm tin như thế, có thể sau này có cách giải thích hợp lý hơn. Một thành ngữ nói về sự bao la của cánh đồng là “cò bay thẳng cánh” nhưng “cò bay thẳng cánh” dùng để chỉ những cánh đồng rộng đã được dùng để sản xuất cụ thể là đồng lúa. Còn đồng chó ngáp là dùng để chỉ những cánh đồng hoang. Những cánh đồng này thường bị nhiễm phen, nhiễm mặn nặng, không có cây có bóng mát mà chỉ có cây bụi. Ở ĐBSCL, đồng chó ngáp là những cánh đồng hoang mọc nhiều năn, lác.

          Gọi là đồng cho ngáp nhưng người ta không căn cứ vào sức…chó chạy mà là bằng…tầm mắt. Từ một bên cánh đồng trống, người ta nhìn giới hạn của cánh đồng phía trước bằng một giăng cây thấp mờ mờ phía chân trời. Giăng cây này thường là giăng cây mọc theo một con rạch hoặc một xóm nhà nào đó. Thông thường khoảng cách này phải từ 7km trở lên, nếu đi bộ chí ít cũng mất hơn một tiếng đồng hồ.

Gọi là đồng chó ngáp trở thành địa danh khi nó còn nguyên hiện trạng của nó là bị bỏ hoang (và sẽ viết là Đồng Chó Ngáp). Khi nào nó được khai thác thì địa danh Đồng Chó Ngáp sẽ dần mất đi.

Trên địa bàn Bạc Liêu, người ta hay nhắc đến Đồng Chó Ngáp ở huyện Hồng Dân. Đồng Chó Ngáp nay chủ yếu thuộc xã Ninh Thạnh Lợi, giáp với xã Phước Long, thị trấn Phước Long, huyện Phước Long; giáp với xã Ninh Hòa, huyện Hồng Dân. Trước khi trở thành đồng chó ngáp, nơi đây là rừng tràm từ thời triều Nguyễn và tràm đã bị khai thác hết từ thời Pháp thuộc.

Khi trở thành cánh đồng hoang đầy năn lác, nơi đây được làm nơi cầm trâu tứ xứ. Người ta đem trâu từ Vĩnh Lợi, Vĩnh Thuận, Ngã Năm đem trâu đến cầm khi trâu đã làm xong nhiệm vụ cày bừa. Nói “cầm” nhưng trâu không hề bị buộc nhốt lại mà thả lan theo từng đàn, trâu tự tìm kiếm thức ăn, trâu ai nấy giữ nhưng thường chủ trâu mướn người giữ. Thức ăn cho trâu là năn mọc kín đồng. Mùa cầm trâu là mùa nước nổi. Trên đồng, người giữ trâu đắp những gò đá6 nhỏ gọi là độn trâu để ở. Những độn này như những đảo nhỏ nổi lên giữa cánh đồng. Tuy nhiên, người ở độn phải rất cẩn thận vì đây cũng là nơi rắn hay đến…ở vì xung quanh toàn là nước.

Ngay trong thời kỳ Pháp thuộc, cũng đã có người đến khai thác đồng lúa nhưng không thành công, trong đó có cai tổng Trí, do không thể cải tạo đất ở đây. Một số ít diện tích ven kinh Giá Rai – Vĩnh Thuận thì được trồng trúc hoặc tràm (thuộc cách ấp Phứơc Trường, xã Phước Long; ấp Chủ Chọt, Nhà Lầu, Xẻo Dừng, xã Ninh Thạnh Lợi).

Trước 30/4/1975, đồng cho ngáp có ý nghĩa quân sự cho cả hai phía vì đây là một vùng đệm thiên nhiên giữa vùng địch tạm chiếm là các khu dân cư sống dọc theo kinh tuyến kinh Quản Lộ - Phụng Hiệp, đoạn từ ngã tư Phó Sinh đến thị trấn Phước Long rồi đến ngã tư Vĩnh Phú (Ninh Quới) với khu căn cứ cách mạng Cái Chanh. Nếu địch đổ quân càn vào khu căn cứ Cái Chanh thì sẽ bị “trắng lưng” trên cánh đồng chó ngáp. Cuối những năm 70, địch đã tổ chức nhiều trận càn, có trận chúng bắn trâu cmầ chết hàng chục con, trâu chết thúi đồng, ngược lại, cánh đồng chó ngáp cũng gây bất lợi cho cách mạng trong việc vận chuyển hàng hóa và di chuyển lực lượng cho dù tổ chức đi ban đêm. Ngay trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, dân quân đã đào một con kinh tắt từ Giá Rai – Vĩnh Thuận (vàm Xẽo Dừng) băng qua cáng đồng chó ngáp đến Cỏ Thum và gọi là kinh Dân Quân. Dọc 2 bờ kinh này, trồng bình bát để ngụy trang.

Ngày nay, hầu hết diện tích cánh đồng này đã được cải tạo để trồng khóm và nuôi tôm. Từng có một nông trường trồng khóm ở Đồng Chó Ngáp, tuy nông trường đã giải thể nhưng dân cư vẫn còn và ngày càng đông đúc trở thành xóm thành làng. Xưa, muốn đi qua tị trấn Phước Long đến Cỏ Thum phải băng qua Đồng Chó Ngáp rộng trên 7 cây số. Phương tiện đi lúc ấy là bằng xuồng trên con kinh Cộng Hòa. Mùa khô, không thể đi bằng xuống máy hoặc xuống chèo vì lòng kinh cạn. Khi ra chợ thị trấn Phước Long mua hàng hóa, người dân ở Có Thum, Cai Giảng…chỉ có cách là kéo xuống 9người ta đi dọc theo bờ kinh, vòng dây vào hai đầu xuồng rồi khoác lên vai mà kéo – người kéo thường là đàn ông thanh niên  nhưng cũng có lúc thấy có phụ nữ, con gái). Nay tuy xe 4 vẫn chưa băng qua được cánh Đồng Chó Ngáp nhưng đã có nhiều con đường nhựa liên ấp dọc ngang. Đường nhựa cho xe 2 bánh đã nối liền giữa thị trấn Phước Long và Cỏ Thum, chạy dọc theo kinh Dân Quân nối luôn xuống Vàm Xẽo Dừng ra kinh Giá Rai – Cạnh Đền (đi xuống thị trấn Vĩnh Thuận, tỉnh Kiên Giang hoặc ngược lên về ngã tư Phó Sinh). Con đường từ Xã Thoàn vào Cỏ Thum bị hư hỏng chưa sửa chữa xong nhưng xe 2 bánh vẫn dễ dàng vào Cỏ Thum bằng một số ngã từ ấp Phứơc Trường, xã Phước Long bên kinh Giá Rai – Cạnh Đền.

Với sự phát triển dân cư, địa danh Đồng Chó Ngáp bị mai một bởi ở đây không còn đất hoang nữa. Ở đây đã và đang xuất hiện những tên xóm, tên làng tên đường mới thể hiện cuộc sống mới như ước muốn bao đời nay của ông cha sống an cư lạc nhgiệp trên Đồng Chó Ngáp. Ước muốn ấy đang trở thành hiện thực một cách sinh động.

Cập nhật ( 09/02/2010 )
 
< Trước   Tiếp >

Tìm kiếm bài viết

Click here !
Click here !
Click here !

Liên lạc online