Skip to content

Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size default color brick color green color
Bạn đang xem:Home arrow Biên Khảo arrow Người Dao Tuyển cầu may trong ngày Tết (Phạm Công Hoan)
Người Dao Tuyển cầu may trong ngày Tết (Phạm Công Hoan) PDF In E-mail
Người viết: ThanhHung   
17/04/2010

NGƯỜI DAO TUYỂN CẦU MAY TRONG NGÀY TẾT

*   Phạm Công Hoan

Văn phòng Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam

          Hằng năm vào dịp tết Nguyên Đán người Dao Tuyển ở Lào Cai lại nhộn nhịp náo động với không khí lễ tết. Cả làng tập trung đóng góp lương thực, thực phẩm để làm lễ cầu may cho gia đình và làng bản được may mắn trong năm mới. Địa điểm cúng thường là nhà trưởng bản sẽ đứng ra làm chủ trì lễ cúng của làng, cùng với một ông thầy cúng có uy tín nhất trong làng. Trong lễ cúng làng thì ngoại trừ những lễ cúng, bài cúng cầu may cho làng bản, cho các gia đình các thành viên trong cộng đồng làng bản người yên vật thịnh, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, người Dao Tuyển còn tổ chức những nghi lễ lấy nước (mạy oảm);lễ lấy củi (tù thàng) rất sôi động nhộn nhịp với sự tham gia say sưa của các thành viên trong làng bản.

          Lễ lấy nước

          Lễ lấy nước được tổ chức ở từng gia đình vào sáng sớm ngày mùng 1 Tết. Người thực hiện lễ lấy nước là ông chủ nhà. Ông ta mang hương và giấy tiền vàng cùng với hai cái bát, một bát đựng nước từ trong nhà ra. Đây là chiếc bát nước năm cũ để ở chân bàn thờ trong nhà. Dù bát năm cũ không còn nước nhưng từ ngày hôm trước ông chủ đã cố ý đổ vào khoảng trên lưng bát nước. Khi ra đến ngoài bờ suối hay mạch nước gần nhà, ông ta sẽ lẳng lặng ngồi và đặt giấy tiền vàng, đốt ba que hương cắm bên cạnh vị trí nước của năm cũ. Sắp xếp mọi thứ được như ý, ông ta sẽ dùng chiếc bát mới múc đầy bát nước suối lên đặt cạnh bát nước năm cũ rồi thực hiện bài khấn cầu may. Bài khấn này ông ta khấn cúng đến thần nước, với nội dung như sau: “Cấu thần nước phù hộ cho gia đình tôi, ai cũng khỏe mạnh, làm ăn chăn nuôi được nhiều may mắn, luôn có nguồn nước về nhà và về đồng ruộng. Để người ta được uống nước mát, cây cối mùa màng được tốt tươi, gia đình sẽ không quên ơn thần nước về nhà cùng ăn tết với gia đình…”

          Sau đó ông ta lấy hai bát nước cầm lên xem bát nào nặng hơn, nếu bát nước mới nặng hơn thì gia đình năm đó sẽ được khỏe mạnh may mắn, mùa màng không bị hạn hán, sẽ luôn có đủ nước dùng cho sinh hoạt và cho lao động sản suất nông nghiệp. Khi đã khấn xong, ông ta sẽ châm lửa đốt giấy vàng để tiến cúng cho thần nước “pầu man” rồi cầm hai bát nước về đặt ở chân bàn thờ đến hết mấy ngày tết mới bỏ đi. Đến đây là kết thúc lễ lấy nước đầu năm mới.

          Lễ lấy củi

          Lễ lấy củi thể hiện ước nguyện cho các gia đình ngày 3 lần bếp đỏ lửa, mọi người được no đủ, không phải chịu cảnh thiếu thốn. Do đó mà lễ “tù thàng” trở thành một nghi lễ rất quan trọng trong quan niệm cũng như tín ngưỡng của người Dao Tuyển ở Lào Cai. Để thực hiện nghi lễ này ông chủ cúng sẽ chọn một số thanh niên nam, nữ khoảng sáu, bảy người đều chưa có vợ, có chồng sẽ tham gia thực hiện lễ lấy củi cùng với thầy cúng. Những người được chọn đã có mặt đầy đủ theo yêu cầu của thầy cúng, họ sẽ phải mang dao và dây buộc để đi vào rừng lấy củi.

          Trước khi vào lễ lấy củi, ông thầy cúng lại phải cúng cầu xin thần rừng cho phép đoàn người vào rừng lấy củi đêm về để đun nấu trong gia đình mình, thầy cúng  phải cúng khấn xin phép thần rừng  (canh man). Vì trong quan niệm của người Dao Tuyển luôn cho rằng vị thần quan trọng nhất vẫn là thần rừng, muốn vào rừng lấy củi sẽ phải xin phép thần rừng và báo tên những người sẽ đi vào rừng lấy củi để thần rừng và tổ tiên biết mà che chở bảo vệ khi họ xuất hành.

          Sau khi thầy cúng hành lễ xong. Ông ta tung một nắm gạo lên bàn thờ rồi ra hiệu cho tất cả những người được chọn đi vào rừng lần lượt ra ngoài nhà nối tiếp nhau tiến về phía khu rừng gần nhà để lấy củi. Khi đến rừng, mọi người chỉ được chặt các cành củi khô bó thành bó vác về nhà. Họ tuyệt đối kiêng không được chặt các cây còn đang sống ở xung quanh đó. Quan niệm rằng ngày đầu năm đi vào rừng không được phép mạo phạm đến thần rừng canh man, cho dù thầy cúng đã xin phép thần rừng, nhưng cũng phải kiên không được chặt cây tươi trong rừng mà chỉ được phép lấy cây khô.

          Khi mọi người mang củi về nhà,  ông thầy cúng sai một người mang củi vào bếp để đun nước uống. Đây là củi đầu năm nên nó rất ý nghĩa, do vậy họ dùng nó để đun nước pha chè mang lên cho thầy cúng  tiến cống tạ ơn thần rừng đã cho phép mọi người vào rừng lấy củi và đã phù hộ họ được khỏe mạnh an toàn lấy được củi về nhà. Tất cả những người đi lấy củi về được gia chủ dọn một mâm rượu và mời ngồi vào mâm; mọi người trong làng bản sẽ vào nâng chén chúc mừng, vì đã lấy được củi, đem được lửa về nhà. Đó là biểu hiện của sự no ấm cho cả làng bản trong năm mới.

          Cho đến ngày nay, trong phong tục tập quán của người Dao Tuyển ở huyện Bảo Thắng đã có nhiều nét văn hóa độc đáo bị mai một đi. Nhưng những nghi lễ như cúng cầu lấy nước, lấy củi vẫn được duy trì và truyền lại cho các thế hệ con cháu người Dao Tuyển như một vốn quý trong bản sắc văn hóa dân tộc mình, làm phong phú thêm kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam.

Cập nhật ( 17/04/2010 )
 
< Trước   Tiếp >

Tìm kiếm bài viết

Click here !
Click here !
Click here !

Liên lạc online