Skip to content

Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size default color brick color green color
Bạn đang xem:Home arrow Biên Khảo arrow Bác Ba Phi – Vua nói dóc ở nam bộ (Hồng Hạnh)
Bác Ba Phi – Vua nói dóc ở nam bộ (Hồng Hạnh) PDF In E-mail
Người viết: ThanhHung   
01/09/2010

BÁC BA PHI VUA NÓI DÓC Ở NAM BỘ

* Hồng Hạnh

Hồi đầu tháng 11.2002, nghệ sĩ Nguyễn Hải Tùng - dân đồng bằng tụi tôi quen gọi ông bằng cái tên “hoạt đông” là chú Út Nghệ - gọi điện nhắn tui xuống Cà Mau dự hội thảo khoa học về bác Ba Phi - Ông vua nói dóc Nam Bộ: “Chèn ơi! Tao nhận được ba mươi mấy cái tham luận nghen bây. Cỡ tiến sĩ, giáo sư mà còn chịu dày công nghiên cứu thì đâu phải chuyện chơi”. Tôi thầm nghĩ: “ Chu mẹt ơi, chuyện bác Ba Phi thì phải ngồi bờ kinh, uống rượu đế, lai rai cá lóc nướng trui mới ra chuyện. Chớ bàn luận kiểu hàn lâm thì… hổng ăn thua”. Lại nghe, ngày mùng 3, tháng 11 âm lịch (8.12.2002) là đám dỗ bác Ba, con cháu về đông phải biết. Vậy là, dù biết ông già Út sẽ chửi cho một trận nên thân nhưng tôi vẫn bỏ hội thảo, khăn gói nhảy tàu tốc hành vô xứ Lung Tràm, rừng U Minh để nghe chuyện bác Ba Phi.

      Bác Ba Phi tên thật là Nguyễn Long Phi, sinh năm 1884 tại Rạch Mũi, Cái nước (?). nghe nói cha của ông là một lực điền, giỏi võ trôi dạt từ miệt Đồng Tháp xuống đây khẩn hoang, lập nghiệp. Ngay cả mẹ bác Ba cũng là dân võ nghệ cao cường. Có lần vào rừng gặp một đàn heo rừng, bà đã ra tay hạ độc thủ con đầu đàn nặng trên một tạ. Bác Ba Phi thật ra là con trai thứ hai - gọi ba Phi là gọi theo thứ của người vợ sau này. Năm bác ba mới 15 tuổi thì cha qua đời để lại một gánh nặng nheo nhóc 7 đứa em nhỏ. Đến năm, bác Ba Phi 18 tuổi thì bị bắt đi làm lính thợ cho pháp, khi tàu qua tới Xiêm (Thái Lan) thì bác Ba trốn được chạy về U Minh. Tại đây, bác Ba đã lọt vào cặp mắt tinh tường của Hương Quản Tế - chủ điền đất bác đang làm thuê. Hương Quản Tế không chỉ tin cậy, giao phó chuyện cai quản đồng đất cho bác Ba Phi mà còn nhắm nhe Ba Phi cho con gái thứ ba của mình - bà Trần Thị Lữ.  Bà Ba cũng thầm yêu anh lực điền khỏe mạnh, hay nói chuyện tiếu lâm. Ngặt nỗi, bà Lữ cứ mặt cảm mãi về khuôn mặt kém nhan sắc lại rỗ hoa mè của mình. Trong khi con gái mình thì mang nặng mặc cảm, ông hương Quản Tế lại giao hẹn bác Ba Phi phải ở rễ đến ba năm mới cho gặp mặt bà Ba Lữ. Ngay cả khi đã thành vợ, thành chồng - mỗi khi nghe người chồng vừa nằm đưa võng kẽo kẹt ngoài hàng ba, vừa thở dài thườn thượt là bà Ba Lữ lại đau lòng. Không biết bụng dạ bác Ba Phi thế nào, chứ cũng vì nguồn cơn như vậy cộng thêm bản thân không sanh nở được nên bác Ba gái đã đi mối mai… cưới vợ cho chồng. Đó là cô gái người Khmer Quách Thị Cham hết sức mặn mòi. Chỉ tiếc là bà Cham vắng số, chỉ sống đến 22 tuổi thì bị bệnh đậu mùa rồi qua đời. Cũng ngạc nhiên khi thấy những chuyện thiệt như: bác Ba là tay tổ làm bạc giả, bác Ba nói tiếng tây rôm rốp, bác Ba võ nghệ cao cường đánh nhau với lính Tây để thoát thân… cũng không được người dân chú ý bằng chuyện vợ con của bác Ba. Nội nghe tả ngôi mộ phần mà bác Ba thì nằm giữa, hai bà nằm hai bên, dưới tán dừa xanh um là đủ… sướng. Nhưng thật ra bác Ba Phi có đến… ba vợ. Ngoài hai bà vợ có mộ phần tại quê hương cố cựu Lung Tràm: bà Cả tên Trần Thị Lữ (sinh 1890, mất 1960), bà Ba tên Quách Thị Cham, (sinh 1920, mất 1944), còn có một bà Hai, ăn ở với bác Ba thì bỏ xứ đi mất biệt mà không rõ nguồn cơn.

Dòng tộc của bác Ba giờ nầy vẫn còn sinh sống y thinh trên đất Lung Tràm, xã Khánh Hải, huyện Trần Văn Thời, Cà Mau. Con cháu thì nhiều nhưng người biết chuyện nhất phải kể đến: chú Sáu Nhuận, chú Út Búp - con ông Sáu Đống, em ruột bác Ba Phi - trong đó người thừa hưởng cái gen tiếu lâm nhiều nhất phải là ông Sáu Nhuận. Nhưng chuyện tình cảm riêng tư của bác Ba thì không ai biết nhiều cho rằng gì Út - con bà Ba thì không ai biết nhiều cho rằng gì Út - con bà Ba - và dì Hai - vợ ông Nguyễn Long Hải, con bà Hai - người con dâu duy nhất đã thờ phượng bác Ba  bấy lâu nay. Theo hồi ức của hai người đàn bà nầy thì hình ảnh người cha nức tiếng của mình chỉ giản dị như bao ông già Nam Bộ chánh cống khác. Ổng hay đội nón xây bằng lá dừa nước và bao giờ trên vai cũng có cây sơ quất đập muỗi bằng cùi dừa nước. Tuyệt nhiên không hề hiển hiện hình ảnh một ông già đào hoa, bay bướm. Dì Út thuận thảo với tôi: “Má tui hồi mới về với ba tui mới có 17 tuổi. Cũng là do má Cả đứng ra mai mối cưới hỏi cho đó. Má tui sanh hạ được ba người con đặt tên là Hiệp, Hòa, Thuận. Có điều má tôi vắng số, sum vầy đâu 7 năm thì cả hai má con tôi bị lên trái rạ. Má tui qua đời, tôi thì bị rỗ mè đến giờ”. Thấy tôi thắc mắc chuyện bác Ba Phi có… sợ vợ không, dì Út với dì Hai cười ngất bảo: “Má cả tôi cao tay ấn lắm cô. Biết mình không đẹp, không sanh nở được, lại thêm điều tiếng khắp thiên hạ chuyện ông già vợ là Hương Quản Tế lấy đất đai, điền sản dụ bác Ba Phi ở rể, má Cả mới quyết chí tìm vợ lẽ cho ổng dù… ổng có muốn hay không. Vậy mà, trong nhà cho dù có tới ba bà ở chung tuyệt nhiên không nghe điều tiếng, ghen tương gì. Có điều với con cháu trong nhà, bả khó dữ lắm, Xấp nhỏ bây giờ làm dâu, khổ không bằng phân nữa tôi hồi đó”. Dì Hai bảo, hồi đó bác Ba thương dâu dữ lắm nếu không chắc gì cũng chịu hổng nổi má Cả để làm dâu từng ấy năm. Được biết, người vợ Cả chết năm 1960, bác Ba Phi chết năm 1964, một năm sau tới ông Hai Hải chết nhưng dì Hai vẫn ở vậy nuôi 5 cháu nội của bác Ba Phi và trông coi điền đất đến giờ. Có điều, có phải má hai chịu hổng nổi má Cả mà bỏ xứ đi không hiểu tường tận. Chỉ biết gia đình má Hai đâu bên huyện Đầm Dơi.

Lúc tôi lặn lội vô xứ Lung Tràm thì con cháu Bác Ba lớp đang xay bột, lớp tát đìa bắt cá chuẩn bị cho đám giỗ tới. Chú Sáu Nhuận đang chất rơm nướng cá lóc sau hè nhà, miệng quát tháo đám trẻ: “Đứa nào kiếm tao cọng lạt dừa coi bây”. Chu mẹ ơi, con cá lóc này chuyên… ăn dừa khô hèn chi cái miệng rộng quoạt. Hổng ràng lại coi xấu lắm nghen bây”.Tôi chưa thấy con cá lớn cỡ nào chỉ nghe mấy thằng nhỏ cười cái hì. Thấy tôi lọ mọ đi tìm… thằng Đậu với vợ thằng Đậu để chào, mọi người lại cười cái rần. chú Út Búp tình thiệt nói: “Tao nói thiệt với bây mấy cái thằng nhà văn, nhà báo nói dóc còn sư tổ hơn bác Ba đó. Con của vợ chồng Hai Hải - con trai bác Ba - chỉ có một thằng tuổi dậu tên Trị mà thôi. Đậu ở đâu đây”.

Trời đất hóa ra vợ chồng thằng Đậu là một sản phẩm hoàn toàn do… con cháu bác Ba Phi tưởng tượng. Chuyện là vầy, hồi năm một chín sáu mươi mấy, xứ Lung Tràm vốn là Khu Tây Nam bộ. Bộ đội mình về đóng quân đông vô kể. Và ai ai cũng có lần đi công tác qua xứ Lung Tràm để diện kiến bác Ba Phi. Trong số đó có nhà văn Anh Động bây giờ. Nghe nói tìm hoài mà hổng có duyên gặp bác Ba, có điều nhà văn gặp một cô thôn nữ miệt vườn chính hiệu ở Cơi Năm, Đá Bạc, cháu kêu bác ba Phi bằng ông dượng (chị nguyễn Mỹ Hồng, nguyên giám đốc Bảo tàng tỉnh Kiên Giang) và nên duyên vợ chồng. nhà văn Anh Động đã  tự thú như vầy: “Hổng hiểu tôi uống mật gấu hay sao mà phịa đại ra chuyện bác Ba quê Đồng Tháp, có người yêu bị địa chủ hiếp, bỏ ra Gò Tháp tự tử. Bác ba uất quá bèn… khắc nhượng 20 con vừa trâu vừa ngựa của tên địa chủ đó rồi bôn tẩu giang hồ về Lung Tràm giao chiến với Tư Ứng – ông anh vợ sau nầy” (?). Cũng từ chuyện “chơi trội”. muốn tỏ rõ mình… thân thích, ruột rà với bác Ba nên nhà văn Anh Động “phịa” đủ thứ. Từ chuyện tạo nên một hình ảnh bác Ba hịch hạc, chân chất, quần vo, áo vận… trong khi nguyên mẫu của bác Ba theo trí nhớ của con cháu “thứ thiệt” là: một tiểu địa chủ có phong thái trí thức, mặc đồ chăn đầm, chóng gậy đầu bịt thau hẳn hoi. Vợ chồng thằng đậu cũng là sản phẩm hư cấu của ông. Nhưng điều ân hận nhất của nhà văn Anh Động là đã “cải tạo thành phần” bác Ba Phi khiến cho hàng vạn người lớn, trẻ con phải ngộ nhận về gia thế, sự nghiệp, tính cách, nhân dạng hóa của bác Ba Phi. Nhà văn bắt bác Ba Phi đi làm thợ rừng, thợ săn, thợ cày… và “trái khoáy” nhất theo Anh Động là “đưa” bác Ba vào lực lượng du kích, trở thành “dũng sĩ diệt cơ giới”, “diệt bộ binh”, xạ thủ đại bác thậm chí… chiến sĩ đặc công chống Mỹ cho dù bác Ba đã hạ thế vào ngày 3.11.1964, hưởng thọ 80 tuổi (!). Có điều từ chuyện ân hận của nhà văn mới biết sức thu hút của bác Ba Phi là đến độ nào. Cũng nhờ những cánh quân của nhà văn Anh Động mà chuyện tiếu lâm xứ Lung Tràm, mà hình ảnh bác Ba Phi đã từ chiến trường 1C,sang chiến trường Miền Đông, lan ra theo đường mòn Hồ Chí Minh để ra ngược miền Bắc. Hồi mới giải phóng, chính nhà văn Nguyễn Tuân đã xúi nhà văn Anh Động nên làm sống lại những câu chuyện tiếu lâm nầy. Còn nhớ đầu sách nào ra, cũng in đến 7, 8  vạn bản. Nhà văn Anh Động từng có câu thiệu nổi tiếng: “hữu hi, hữu động nhất tương phùng, Hữu Động, vô Phi bất khả xung. Vô Động, hữu Phi đa nhân sủng”. Đại để là, trên đời này có bác Ba Phi thì chưa chắc Anh Động đã nổi tiếng, nhưng dù không có Anh Động thì bác Ba vẫn được nhiều người mến mộ, yêu thích. Đơn Giản vậy thôi.

Chú Sáu nhuận nghe tôi kể chuyện ông Anh Động mới buông một câu nhẹ hiu: “Trời đất, bác ba có muốn đi bộ đội cũng đâu có thời gian. Nội ổng ở đây soạn giáo trình cho bộ đội oách giặc cũng đủ phờ râu”. “chú Sáu cứ xí gạt con hoài”.  Hóa ra chuyện ông Sáu nói với tôi là có thật. Khoảng thập niên 60, Mỹ đỗ quân xuống miền Nam rất ác liệt. Mỹ bắt đầu sử dụng trực thăng vận đổ quân xuống chiến trường miền Tây, bắn phá rừng U minh. Còn nhớ chuyến đổ quân đầu tiên với trên 30 chiếc máy bay “sâu rọm” được Mỹ chọn địa điểm ngay xứ Lung Tràm - hồi đó còn lau sậy, bồn bồn cao bịt đầu người. Lúc đó, nghe nói bác Ba đang phát cỏ ngoài lung, nghe tiếng trực thăng đổ quân, bác mới chém đầu vô đám trâm bầu. Nhìn máy bay quạt chong chóng hút cây cối, bùn đất nhừ nát một vùng, bác Ba suy nghĩ lung lắm. Mấy ngày sau nghe anh Ba Tô - một du kích nổi tiếng thời đó - than máy bay đổ quân kiểu này là chết, bác Ba hưỡn đãi vấn thuốc gò bập bập hồi lâu mới nói: “Cái đô khến. Nó dữ mà tao bày cho cách này thắng dễ ợt. Mày cứ kêu đám du kích cắm cây ngọn khắp đồng, trên đầu cây quấn dây bẹ chuối, chỉ sơ dừa cho tao. Trực thăng vừa đậu không được, mà chong chóng nó lại hút dây xơ bay hổng lên. Tới chừng đó,, tụi bây áp tới đánh khỏe re”. Chú Út Búp, hồi đó học đường quân chính khu cho biết, khi tổng kết phong trào chiến tranh du kích, ông Tư Đức đang là Phó Tư lệnh Khu Tây nam bộ cho biết đã phổ biến sáng kiến ra bác Ba Phi ra khắp chiến trường miền Nam và giành thắng lợi không ngờ. Tôi xin nhấn mạnh - Đây là chuyện thiệt. Thêm một chuyện thiệt khác. Nghe đâu, dạo cách mạng vận động bà con hiến đất, bác Ba Phi họp dân lại tuyên bố mình hiến 200 mẫu ruộng, bà con vỗ tay hoan nghênh rần trời. Bác Ba khoái quá tuyên bố - thêm 300 mẫu nữa - bà con lại vỗ tay, bác Ba lại hiến tiếp. Đến khi mãn họp mới hay số ruộng bác ba tuyên bố hiến đã… vượt gấp mấy lần đất đai bà con Lung ràm cộng lại. Cũng lại là chuyện tiếu lâm. Nhưng nói nào ngay, số lượng bác Ba Phi đã hiến lên đến ngàn mẫu.

Một chuyện khác mà tôi xin kể thêm ra đây cũng là… chuyện thiệt. Số là dân xứ khác nghe chuyện bác Ba Phi thường nghĩ bác Ba nói dóc dữ thiệt; dân mới lớn bây giờ thấp lớp thì rừng cháy, lớp chim trời, các nước bị tuyệt diệt cũng hồ nghi. Mà đọc chuyện bác Ba thấy miền Tây… đã thiệt chớ. Nào là lúa nở ngầm dưới đáy nước, chuyện nếp dẻo đến mức có thể treo con chó lên xuyên nhà, sấu nằm hai bên bờ sông củi lụt… Rồi đến chuyện cá lóc nuốt trụm lủm cái xuồng sáp mật be mười, nó ăn toàn dừa khô nguyên trái nên bác Ba gái nấu cháo hổng cần nước cốt, rồi chuyện cá rô ăn rặt xoài thanh ca nên nấu canh chua khỏi dầm me, ếch bà thì nuốt gọn con vịt mái đẻ. Hoặc giả chuyện ong đóng ngay cẳng chân bác Ba đang nằm ngủ, gỡ ra vắt đâu được hai lít mật. Rắn rùa cũng nhiều cỡ như: rắn hổ mây tát cá giúp bác Ba, rùa kết bè chạy nhanh còn hơn máy xe, nội lưỡi nai thì bác Ba thu hoạch cả tấn… Nghe qua thế nào cũng cười mà rằng: nói dóc tổ thiệt đó. Duy chỉ có dân số cựu tại xứ nghe kể vậy lại tưng hửng mà nói: “Ổng nói thiệt mà cười gì bây”.

Ông Tư Lưới, ngụ ở kinh Già Dong gần xứ Lung Tràm, hồi trai tráng thường hay di cân cá cho bác Ba Phi cũng nói với tôi như vậy. có một chuyện ông Tư kể không biết thực hư. Số là xứ rừng U Minh vốn nổi danh là xứ cá đồng. Nghe tên gọi không thôi cũng đủ nức tiếng: cá rô mề, cá bổi phệt, cá sặt bướm, cá lóc tùa nái, cá trê vàng nọng… con nào con nấy cỡ cườm tay sắp lên. Thấy vậy mà không lừng danh bằng con cá trê trắng có thịt thơm hơn cá ngát, dai hơn bất kỳ con cá nào khác. Hồi những năm 60, 70 chúng lội đen sông xứ nầy. Vậy mà lối những năm 1970, dân xứ nầy hổng hiểu sao thấy cá trê vàng nổi lên chém nhau loạn xạ. Sáng sáng, cá nổi lên nghẹt cả cống bọng, dân trong xứ chỉ việc lấy rổ xúc về nhận khạp làm mắm. Cũng lạ là con trê trắng có ngạnh dài nhằng, lại có độc, đâm một cái nhứt thấu xương vậy mà bại trận chết lềnh khênh, trong khi trê vàng chỉ trầy xể chút đỉnh. Ông Tư Lưới bảo: “Hồi đó, tụi tao bàn nhau dữ lắm. Coi đây là cái điềm báo. Trê vàng thắng trê trắng thì chắc mình dân Việt Nam da vàng thắng thằng Mỹ rồi đây. Mà thiệt là sau đó, nó chịu ký hiệp định rồi mình thắng đó cô”. Tôi lại nhấn mạnh, chuyện này là có thiệt và con cá trê trắng qua đận đó đã tuyệt chủng đến tận bây giờ.

Cũng theo lời ông Tư Lưới, cá tôm hồi đó nhiều vô kể. Mỗi lần tới mùa tát đìa thu được hàng chục tấn cá mỗi nhà. Mỗi lần bao chụp đìa cực dữ lắm. Cũng mấy năm đó, thấy bác Ba Phi bện dây vải làm lưới lùa đám rùa vàng ông Tư mới sáng chế ra chuyện dùng lưới bao đìa bắt cá cho dân xứ nầy. vậy mới chết tên “Tư Lưới , cá tôm hồi đó nhiều vô kể. Mỗi lần tới mùa tát đìa thu được chục tấn cá mỗi nhà. Mỗi lần bao chụp đìa cực dữ lắm. Cũng mấy năm đó, thấy bác Ba Phi bện dây vải làm lưới lùa đám rùa nắp vàng ông Tư mới sáng chế ra chuyện dùng lưới bao đìa bắt cá cho dân xứ nầy. Vậy mới chết tên “Tư lưới” chứ tên thật ông phải là Tư Thoại. Cũng theo lời ông Tư, cũng không lâu lắc gì. Độ mười năm đổ lại, mỗi lần chụp đìa, con cháu nhà ông phải lựa từng con. Con nào lớn tùa cỡ nữa ký trở lên mới bắt bán, còn mén mén vài trăm gam đổ lại phải đổ ra đồng cho nó sinh sôi. Chuyện dâu con ông Tư mần cá bổi phệt làm khô, cá sặt làm mắm, gom được tới mấy thúng ruột cá để thắng hàng chục lít dầu đốt đèn cũng là chuyện thiệt mới đây.

Những chuyện thiệt bịa như vậy còn nhiều vô kể trên xứ U Minh. Kể lại vài chuyện và van vái trước vong linh bác Ba Phi mà rằng: “Đám hậu thế xin lạy tạ bác Ba Phi - người nói chuyện thiệt nhất trần đời

Cập nhật ( 01/09/2010 )
 
< Trước   Tiếp >

Tìm kiếm bài viết

Click here !
Click here !
Click here !

Liên lạc online