Skip to content

Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size default color brick color green color
Bạn đang xem:Home arrow Bạc Liêu arrow Đâu là bản Dạ cổ hoài lang chuẩn (Hoàng Hải)
Đâu là bản Dạ cổ hoài lang chuẩn (Hoàng Hải) PDF In E-mail
Người viết: Hoàng Hải   
04/11/2010

Đâu là bản “Dạ cổ hoài lang” chuẩn?

* Hoàng Hải

Nhằm chọn ra bản chuẩn để làm cơ sở cho việc duy trì và phát huy giá trị bản “Dạ cổ hoài lang” của cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu, Sở VHTTDL tỉnh Bạc Liêu đã tổ chức tọa đàm lắng nghe ý kiến đóng góp của các học giả, tác giả, nhà nghiên cứu, nghệ sĩ, soạn giả, nhạc sĩ tâm huyết với âm nhạc dân tộc trong và ngoài tỉnh.

Trăm hoa đua nở...

Hơn 90 năm ra đời và tồn tại, Dạ cổ hoài lang đã khẳng định được sức sống kỳ diệu trong dòng chảy của âm nhạc dân tộc. Ông Nguyễn Chí Thiện - Quyền Giám đốc Sở VHTTDL Bạc Liêu cho biết, ra đời từ 1919, bản Dạ cổ nhanh chóng lan rộng ở vùng đất phương Nam và khắp cả nước, dần dần đã trở thành biểu tượng của tình yêu quê hương, đất nước.

Tuy nhiên, do bản gốc đã mất quá lâu cùng với sự lưu truyền theo ký ức của nhiều người nên đã dẫn đến tình trạng “tam sao thất bản”. Mặt khác, cũng vì muốn làm đẹp hơn cho bản Dạ cổ nên khi biểu diễn, các nghệ sĩ đã cố ý sửa lời, sửa nhạc để gọi là có tính văn học và thích nghi với âm nhạc hiện đại theo quan niệm riêng. Bên cạnh đó, còn có hiện tượng thêm bớt, chế tác cho phù hợp với bản đờn, chất giọng, phong cách thể hiện của mình,...

Chính vì sự lưu truyền bằng miệng, chép tay, lan tỏa rộng rãi theo không gian và thời gian như vậy nên Dạ cổ hoài lang xuất hiện nhiều dị bản. Tại buổi tọa đàm, Sở VHTTDL Bạc Liêu đưa ra 9 dị bản khác nhau để các đại biểu góp ý. Hầu hết các ý kiến cho rằng các dị bản Dạ cổ hoài lang cơ bản giống nhau về nội dung, hình tượng nhân vật, giai điệu âm nhạc,... nhưng lại khác nhau về ca từ, nhịp nội, nhịp ngoại, chữ nhạc. Thậm chí khác cả về số câu, như bản riêng do Thạc sĩ Huỳnh Khải (Trưởng khoa Âm nhạc dân tộc, Nhạc viện TP.HCM) cung cấp có đến 24 câu nhịp đôi. Các bản còn lại đều có 20 câu và nhịp đôi.

Tuy nhiên, theo ông Lê Duy Hạnh, Chủ tịch Hội Sân khấu TP.HCM, Dạ cổ hoài lang không phải chỉ có 9 dị bản như Sở VHTTDL Bạc Liêu đưa ra mà còn có nhiều dị bản khác. Soạn giả, NSƯT Viễn Châu khẳng định lại, dị bản 24 câu là không đúng, bản Dạ cổ chỉ có 20 câu.

Xác định bản chuẩn nhằm duy trì và phát huy giá trị văn hóa

Các đại biểu khẳng định việc xác định bản Dạ cổ chuẩn là hết sức cần thiết để làm cơ sở cho việc duy trì và phát huy giá trị văn hóa vốn có của nó. Ông Nguyễn Văn Tấn, Vụ trưởng, Giám đốc Cơ quan đại diện Bộ VHTTDL tại TP.HCM nhấn mạnh, không những các nhà nghiên cứu mà ngay cả người dân bình thường cũng tìm thấy được những giá trị văn hóa, tinh thần đặc sắc và gần gũi trong bản Dạ cổ. Vì thế, những dấu ấn văn hóa đó phải được chứng minh thông qua việc xác định bản Dạ cổ hoài lang chuẩn.

Ông Nguyễn Huy Thái, Phó giám đốc Sở VHTTDL Bạc Liêu cho biết, để làm được việc này phải đối chiếu giữa các dị bản để tìm ra những điểm tương đồng cả về phần lời và phần nhạc. Đồng thời phải dựa trên quan điểm bảo tồn nguyên tác bản Dạ cổ, phải căn cứ vào quyền tác giả, sự thật lịch sử, bút tích, chữ ký, sự xác nhận của tác giả, mức độ sử dụng hoặc sự ảnh hưởng của tác phẩm đối với công chúng trong thời gian qua... Như vậy mới tìm được những căn cứ khoa học xác đáng có tính thuyết phục để đi đến thống nhất xác định bản Dạ cổ chuẩn cả phần lời và nhạc.

Căn cứ vào những tiêu chí nói trên, nhà nghiên cứu Trần Phước Thuận – Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Bạc Liêu cho rằng, trong số 9 dị bản hiện có thì bản Dạ cổ hoài lang in trong tập sách “Ca nhạc cổ điển” của tác giả Trịnh Thiên Tư xuất bản năm 1962 là đáng chú ý nhất. Vì đây là bản duy nhất có chuẩn nhạc kèm theo, bố cục chặt chẽ, từ ngữ rõ ràng, đã trở nên thân thiết và được người dân Bạc Liêu sử dụng rộng rãi đến ngày hôm nay. Đây cũng là bản có xuất xứ cụ thể, được in và phát hành trước các dị bản khác. Điều đặc biệt quan trọng là bản này có lời giới thiệu, lời xác nhận và chân dung của chính tác giả bản Dạ cổ hoài lang (cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu), những bản khác không có xác nhận của tác giả. Vì thế, theo ông Thuận, nên chọn bản này làm bản chuẩn.

Đồng tình với nhận xét của Nhà nghiên cứu Trần Phước Thuận, nhạc sĩ Trịnh Thanh Bình – Hội Nhạc sĩ Việt Nam thống nhất chọn bản của tác giả Trịnh Thiên Tư làm chuẩn vì có bút tích của cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu, vì đây còn là bản chuẩn từ nhạc đến lời. Nghệ sĩ sân khấu Huỳnh Khánh – Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Cà Mau nhấn mạnh, bản của tác giả Trịnh Thiên Tư là bản chính chứ không phải là dị bản, vì đã được chính tác giả Cao Văn Lầu xác nhận.

Với những lý do trên, các ý kiến đồng ý chọn bản của tác giả Trịnh Thiên Tư làm bản “Dạ cổ hoài lang” chuẩn. Ông Thiện cho biết, Sở VHTTDL sẽ báo cáo với UBND tỉnh Bạc Liêu xem xét để thống nhất. Đồng thời tham mưu UBND tỉnh tổ chức ký âm bản Dạ cổ, xúc tiến các thủ tục để kịp công bố bản Dạ cổ hoài lang chuẩn vào dịp kỷ niệm 91 năm ngày ra đời. Bên cạnh đó, tiến hành xây dựng hồ sơ khoa học di sản văn hóa phi vật thể Dạ cổ hoài lang để đề nghị đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia nhằm bảo tồn và phát huy giá trị bản Dạ cổ trong thời kỳ hội nhập và phát triển.

Ông Nguyễn Chí Thiện cho biết thêm, sau khi công bố, bản Dạ cổ hoài lang chuẩn sẽ được dịch ra tiếng Anh và Pháp để đưa vào 3 quyển sách quan trọng là “Tuyển tập các công trình nghiên cứu xưa và nay về Nghệ thuật Đờn ca tài tử”, “Những công trình tiêu biểu về bài bản Nghệ thuật Đờn ca tài tử” và “Kiểm kê di sản văn hóa Đờn ca tài tử”. Đây là 3 tài liệu quan trọng trong bộ hồ sơ đề nghị UNESCO đưa vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2012.

Cập nhật ( 27/09/2014 )
 
< Trước   Tiếp >

Tìm kiếm bài viết

Click here !
Click here !