Skip to content

Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size default color brick color green color
Bạn đang xem:Home arrow Biên Khảo arrow Dân tộc hiện đại chính là dân gian đương đại (Nhạc sĩ Quỳnh Hợp)
Dân tộc hiện đại chính là dân gian đương đại (Nhạc sĩ Quỳnh Hợp) PDF In E-mail
Người viết: ThanhHung   
18/12/2010

Dân tộc hiện đại chính là dân gian đương đại

* Nhạc sĩ Quỳnh Hợp

Dòng nhạc dân gian đương đại đã có từ thời kỳ đầu của  tân nhạc Việt Nam mà các nhạc sĩ tiền bối của chúng ta đã viết để làm mới những làn điệu dân ca, thể hiện sự nhạy bén của tác giả trong sáng tạo và họ đã có những thành công nhất định. Từ khi bắt đầu có giải thưởng âm nhạc hàng  năm của Hội nhạc sĩ Việt Nam thì âm hưởng dân gian trong các sáng tác đã là tiêu chí đầu tiên để trao giải chứ không phải đến chương trình Bài hát Việt gần đây mới có. Theo thời gian và “cái tài” của người sáng tác thì mức độ đậm – nhạt của âm hưởng dân ca cũng như hơi thở của âm nhạc đương đại “đi” vào từng tác phẩm rất khác nhau. Dòng nhạc dân gian đương đại có thể hiểu một cách đơn giản là những tác phẩm có nhịp điệu, tiết tấu đương đại được viết giai điệu dựa trên những làn điệu dân ca (hoặc âm hưởng dân gian) của một vùng nào đó. Nghĩa là toàn bài hát có âm hưởng dân ca mang không khí của âm nhạc hiện đại.

Trong sáng tác, người viết “chạm tới” được đặc điểm riêng biệt của từng vùng dân gian qua sự thăng hoa cảm xúc của chính mình thì tác phẩm sẽ có tuổi thọ rất lâu dài trong lòng công chúng. Như nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý đã có Một khúc tâm tình của người Hà Tĩnh, Người đi xây hồ kẻ gỗ ( âm hưởng trung bộ), Dáng đứng Bến Tre ( âm hưởng Nam Bộ), nhạc sĩ  Xuân Hồng có Tiếng chày trên sóc Bom Bo. Nhạc sĩ Phó Đức Phương có Trên Đỉnh Phù Vân, Chảy đi sông ơi. Nhạc sĩ Nguyễn Cường có Em muốn sống bên anh trọn đời, Ly café Ban Mê. Nhạc sĩ An Thuyên có Ca dao em và tôi, Huế thương..v..v..

Những tác phẩm đó đã vượt qua khoảng cách về địa lý, thời gian và “địa phương tính” đến được với đông đảo khán giả cả nước. Ai cũng có thể hát và hát ở mọi nơi. Đó là những tác phẩm rất dân gian mà cũng rất đương đại được nhiều tầng lớp khán giả yếu mến và thuộc nằm lòng. Người sáng tác cũng trở nên có tầm ảnh hưởng rộng rãi không chỉ với công chúng yêu nhạc mà cả với đồng nghiệp.

Trong xu hướng sáng tác hiện này, những nhạc sĩ có thâm niên vẫn còn quan tâm nhiều đến việc dùng chất liệu dân gian của một vùng nào đó đưa vào tác phẩm nhất là những tác phẩm viết về chính những vùng đất đó. Nhưng họ không còn nhiều những cơ hội và nhiệt tình để giới thiệu tác phẩm của mình đến đông đảo công chúng.

Nhiều bạn trẻ thuộc thế hệ 8X thì lại ít hoặc không nghe nhạc Việt chứ chưa nói đến nghe các bản dân ca Việt Nam nên họ đã không còn thích và không hứng thú với việc sáng tác dựa trên âm hưởng một làn điệu dân ca của một vùng nào đó. Họ không thích làm mới mình bằng âm nhạc dân gian Việt mà họ tìm đến nhạc Mỹ, nhạc Hàn, nhạc Hoa để làm mới. Với họ nghe sao cho “tây tây” một chút là MỚI. Vì thế mà hàng ngàn ca khúc trên thị trường hiện nay nghe chung chung, thiếu cá tính trong cả ngôn ngữ và chất liệu âm nhạc.

Âm nhạc Việt Nam muốn hội nhập thì chắc chắn cần những tác phẩm có cái riêng mang bản sắc Việt. Mà cái riêng đó chỉ có trong âm nhạc dân gian các vùng miền. Còn để giải trí và thưởng thức thì cần nhiều những sáng tác khác phong phú về ngôn ngữ và phong cách âm nhạc.

Bản sắc Việt trong từng sáng tác sẽ rất phong phú và đa dạng tùy khả năng thẩm thấu của từng tác giả với từng vùng âm nhạc dân gian.

Trong vài năm qua, chương trình Bài hát Việt đã trình làng nhiều tác phẩm mang âm hưởng dân gian đương đại. Một số tác phẩm đã để lại được dấu ấn đáng kể như Giấc mơ trưa (Giáng Son); À í a, Giếng làng (Lê Minh Sơn), Con cò (Lưu Hà An), Quạt giấy (Lưu Thiên Hương)…là những thành công đáng khích lệ.

Tuy nhiên, cái gọi là “bản sắc Việt” rất khó cụ thể mà nó chỉ cảm nhận được qua từng tác phẩm cụ thể. Có ca khúc không rõ âm hưởng dân ca vùng nào  nhưng vẫn rất Việt bởi tác giả đã thẩm thấu và “hòa tan” được giai điệu dân ca cụ thể thành “cái của mình” đưa vào tác phẩm “rất ngọt” để khi nghe ai cũng có thể cảm nhận được “chất Việt” trong đó.

Người sáng tác cần có nhiều phong cách để làm nghề được lâu dài và đáp ứng nhiều đối tượng khán giả cũng như các đề tài cần viết. Sáng tác theo phong cách dân gian đương đại chỉ là một trong những khuynh hướng mà người sáng tác lựa chọn để gần gũi với đông đảo khán giả Việt. Một tác phẩm dân gian đương đại thành công sẽ tôn vinh và thể hiện đẳng cấp nghề nghiệp của cả người sáng tác cũng như người thể hiện. Chúng ta đã từng chứng kiến Hồ Quỳnh Hương giành HCV tại một cuộc thi quốc tế với ca khúc Vào đời của nhạc sĩ Hà Dũng viết theo phong cách ca trù.

Trong cuộc thi Sao mai 2007 vừa qua, thí sinh Thành Lê là người thành công khi cô “làm mới” Hà Tĩnh mình thương (An Thuyên) ở Dòng dân gian nhờ ca khúc có “đất” thể hiện đã giành vị trí quán quân của cuộc thi Sao mai 2007. Giải thưởng bài hát của năm – Bài hát Việt 2007 vừa qua trao cho tác phẩm Con cò của nhạc sĩ Lưu Hà An và cũng tôn vinh giọng ca “ma quái” của Tùng Dương. Tuy nhiên, cũng giành giải thưởng bài hát của năm – Bài hát Việt 2006 thì Chuông gió của Võ Thiện Thanh khó có thể mang đi để hội nhập hiệu quả.

Tác phẩm là người. Tác phẩm phản ánh văn hóa, thẩm mỹ và “tầm nhìn” của người sáng tác. Người sáng tác chưa nổi tiếng thì muốn được mọi người biết đến. Khi được mọi người biết đến thì muốn thể hiện đẳng cấp của mình. Muốn có đẳng cấp thì tác phẩm phải hội tụ được 3 yếu tố: Giải trí – thưởng thức – hội nhập. Điều này không dễ. Nhưng một tác phẩm dân gian đương đại “viết ra chất” có thể đáp ứng được cả 3 yếu tố đó.

Dân tộc hiện đại chính là dân gian đương đại. Các định nghĩa, giải thích thế nào là âm nhạc dân gian đương đại là việc của  những nhà nghiên cứu, lý luận, phê bình âm nhạc. Còn muốn bảo tồn và phát triển âm nhạc dân gian Việt thì rất cần những sáng tác mới có âm hưởng dân gian mang được hơi thở thời đại.

Các vùng âm nhạc dân gian Việt Nam muốn bảo tồn và phát triển thì phải đến được với đông đảo công chúng trẻ. Bên cạnh việc bảo tồn thì những âm hưởng dân gian đó phải được khai thác, tìm tòi, sáng tạo với nhịp điệu và tiết tấu của âm nhạc đương đại và phải được trình diễn thỏa “cái nhìn” của người xem thì mới hy vọng được các bạn trẻ đón nhận. Có người nghe thì âm nhạc mới tồn tại và mới có cơ hội để phát triển phục vụ nhu cầu giải trí và thưởng thức của đông đảo công chúng yêu nhạc và nếu tác phẩm tốt thì còn “mang chuông đi đấm nước người”.

Mỗi vùng âm nhạc dân gian Việt Nam có những ưu thế riêng. Tùy sự cảm nhận và “cái tài” của người sáng tác đưa cái hay của âm nhạc dân gian vào tác phẩm của mình thế nào. Buồn và ảo não như dân ca Nam Bộ vẫn có thể làm mới mẻ và sôi động như chúng ta đã nghe Ra khơi được Anh Khoa hát trên một bản phối rock cũng rất hấp dẫn.

Có thế nhận thấy, âm nhạc dân gian các vùng miền của Việt Nam mình sẽ là những mảnh đất rất màu mỡ để những người sáng tác có thể thả sức “tung hoành” mà không bao giờ thấy mình bị cũ. Bởi mỗi vùng âm nhạc dân gian đều rất phong phú và có những đặc điểm rất riêng biệt tạo cho người sáng tác những chất liệu mới, những cảm xúc mới để sáng tạo.

Những người sáng tác chuyên nghiệp được học hành bài bản luôn tìm đến những vùng âm nhạc dân gian để sáng tạo. Viết được âm hưởng dân ca vùng mình sinh ra và lớn lên thì không khó bởi đó là “máu thịt”. Còn muốn viết được âm hưởng dân gian nhiều vùng khác nhau thì không thuần túy là cảm xúc tự nhiên nữa mà còn là tri thức và trình độ của người viết. Không phải  ai muốn cũng viết  được. Thực tế, để viết một tác phẩm có âm hưởng dân gian lâu công hơn rất nhiều so với một bài nhạc trẻ thông thường.

Muốn thành công ở một vùng dân gian nào  thì điều đầu tiên người sáng tác phải nắm bắt được âm hưởng đặc trưng của vùng dân gian đó để khi tác phẩm vang lên người nghe có thể nhận ra được “vùng âm nhạc” của tác phẩm (chưa cần nghe lời ca). Vấn đề còn lại là người sáng tác  có quan tâm đến việc khai thác âm nhạc dân gian để sáng tác và làm mới mình hay không!

Cập nhật ( 18/12/2010 )
 
< Trước   Tiếp >

Tìm kiếm bài viết

Click here !
Click here !
Click here !

Liên lạc online