Skip to content

Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size default color brick color green color
Bạn đang xem:Home arrow Biên Khảo arrow Trồng mướp đắng trái vụ (Lê Thị Khánh)
Trồng mướp đắng trái vụ (Lê Thị Khánh) PDF In E-mail
Người viết: ThanhHung   
06/03/2011

TRỒNG MƯỚP ĐẮNG TRÁI VỤ BÁN DỊP TẾT, NHỮNG KHÓ KHĂN VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG RÉT

* Lê Thị Khánh

1. Giới thiệu về cây mướp đắng

Cây mướp đắng (Momordica charantia L.) còn gọi là khổ qua, là một loại rau ăn quả có giá trị dinh dưỡng cao, chứa nhiều khoáng chất và vitamin. Trong quả có chứa hàm lượng protein khoảng 0,6-0,9%, 3% gluxit, 1,1% xenlulô, Ca, Fe, Caroten, các vitamin B1,B2, PP, C, adenin, betain. Quả có chứa chất glucozit gọi là momocdixin có vị đắng, có tác dụng trừ tạng nhiệt, sáng mắt, mát tim, nhuận tỳ, bổ thận, bớt mệt mỏi. Ngoài việc cung cấp nguồn thực phẩm giá trị, còn có tác dụng chữa nhiều loại bệnh ung thư. Lá mướp đắng có thể vò lấy nước để tắm cho trẻ nhỏ chống rôm sảy rất tốt. Mướp đắng có hai loại: Loại quả vỏ xanh và loại quả vỏ trắng. Quả vỏ xanh được thị trường ưa chuộng hơn.

Mướp đắng đắng được sử dụng dưới nhiều hình thức khác nhau, rất thích hợp với khẩu vị của nhiều người như ăn sống; nấu canh (canh tôm mướp đắng); mướp đắng nhồi thịt; nấu canh nhồi thịt, canh mướp đắng nấu cua gạch, chả, nấu trộn ruốc thịt; chiên, xào với trứng… Đặc biệt mướp đắng phơi khô làm trà, là một sản phẩm thông dụng vừa mát, vừa bảo vệ sức khoẻ cho mọi người.

Mướp đắng là loại cây dây leo, thân có góc cạnh, ở ngọn có bông tơ. Dây lá có lông, hoa vàng, quả có u sần sùi, vị đắng. Hoa đực và hoa cái cùng cây, thụ phấn nhờ côn trùng. Hạt khi quả chín có màu đỏ. Cây được gieo bằng hạt, trồng bằng cây con, mướp đắng có thể trồng ngoài ruộng, quanh vườn nhà, trồng trong sân… vừa thu trái quanh năm mang lại hiệu quả kinh tế cao, vừa làm cây cảnh (mướp có hoa vàng), cây che bóng… Có thể nói mướp đắng là cây phục vụ con người “nhiệt tình” nhất.

2. Tại sao trồng mướp đắng trái vụ bán vào dịp tết?

Nhu cầu mướp đắng ngày càng cao và quanh năm, trong đó sản xuất mướp đắng thì có tính thời vụ, hàng năm chỉ thích hợp trồng vào vụ xuân hè. Mướp đắng là cây có thời gian cho quả khá dài 1-2 tháng, thu hái nhiều lứa nên cho hiệu quả kinh tế cao, trồng mướp đắng trái vụ thu hoạch vào dịp tết bán được giá, giá bán cao gấp rưỡi ngày thường, do nhu cầu tiêu thụ cao.

Nông dân thuộc một số huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ trồng mướp đắng F1 Hai Mũi Tên Đỏ (quả ngắn, sắc xanh nhạt và đặc ruột) rất được người tiêu dùng ưa chuộng trái vụ trồng tháng chín thu hoạch tháng mười hai (thu - đông), năng xuất khoảng 1,7 - 1,8 tấn quả/sào, bán sau khi trừ chi phí nông dân cho thu nhập 4-5 triệu đồng/sào 500mét vuông trong thời gian ba tháng. Trong khi đó tiêu thụ tương đối dễ dàng, bảo quản lâu hơn rau.

3. Trồng mướp đắng trái vụ bán dịp tết, có những thuận lợi khó khăn gì?

Do mướp đắng có nguồn gốc vùng nhiệt đới nên ưa nắng nhiều, nhiệt độ thích hợp từ 21-32độ C. Vì vậy mướp đắng chỉ thích hợp vào vụ xuân hè ở Thừa Thiên Huế. Vụ này nắng nhiều, ánh sáng đầy đủ, cây có nhiều hoa và hoa cái nhiều, thuận lợi thu phấn khác hoa nên mướp đắng sai quả, năng xuất cao, ngược lại mướp đắng trồng trái vụ gặp rất nhiều khó khăn, do ảnh hưởng bởi nhiệt độ thấp, ánh sáng yếu, mưa nhiều, ẩm độ cao… (sự biến đổi khí hậu), cụ  thể: cây con sinh trưởng chậm (mọc chậm, cây yếu, lá vàng, lá mỏng, tốc độ ra lá và chiều cao thân chính chậm), ra hoa trái ít, tỷ lệ đậu quả thấp, ít quả, dễ bị bệnh gây hại, nếu nhiệt độ thấp kéo dài, cây vàng lá, chậm ra hoa, ra quả, năng xuất thấp.

4. Trồng mướp đắng trái vụ như thế nào?

Chọn đất bằng phẳng không ngập úng, đất trung tính đến hơi chua (pH: 6,0-6,5). Nên chọn chân đất cát để lợi dụng độ ẩm trong mùa mưa hoặc đất những trà ruộng cao, thoát nước nhanh khi mưa.

Giống: Sử dụng mướp địa phương hoặc giống F1 cao sản đảm bảo các tiêu chuẩn về hạt giống. Giống cao sản: có hai loại phổ biến: loại quả có vỏ xanh trắng và vỏ có màu xanh đậm. Thị trường thừa Thiên Huế ưa chuộng quả loại có màu xanh, xanh đậm, dài. Giống địa phương: quả nhỏ, vỏ màu xanh, ăn đắng hơn F1.

Thời vụ: Vụ thu-đông (mùa mưa): gieo, trồng từ đầu tháng 9-10, thu vào tháng 12 đến tháng 1 năm sau.

Với khâu làm đất, cần chọn đất thịt nhẹ, đất cát pha, tơi xốp, mặt ruộng bằng phẳng, dễ tưới và thoát nước tốt. Đất cày bừa kỹ, phơi nắng trước khi trồng 10-15 ngày. Làm sạch cỏ trước khi gieo. Lên luống rộng 2m, luống cao 25-30cm tuỳ mùa vụ, rãnh luống rộng 20cm để tiện đi lại chăm sóc.

Mật độ, khoảng cách trồng: Khoảng cách: 2m x 1m/1 cây, đảm bảo mật độ trồng 250 - 300 cây/sào (500mét vuông). Ngâm ủ giống: nên phơi lại giống 3 - 6 giờ để hạt khô, hút nước mạnh, nảy mầm tốt. Ngâm hạt trong nước từ 6-8 giờ, vớt hạt ra để ráo cho vào túi vải hoặc khăn ủ cho đến khi nứt nanh thì đem gieo. Nhiệt độ ủ thích hợp 28-30độ C.

Gieo hạt: Đặt hạt đã nứt nanh vào đất, rồi lấp nhẹ một lớp đất mỏng lên trên, tưới nước đủ ẩm để cây mọc mầm dễ dàng. Có 2 cách gieo: Gieo thẳng trực tiếp trên ruộng. Gieo bầu sử dụng để trồng sớm khi đất lên ruộng vẫn còn ướt, hoặc để trồng dặm, bầu có thể bằng túi nylon hoặc giỏ tre.

Phân bón: Lượng phân tính cho 1 sào (500 mét vuông): Phân chuồng hoai mục NPK (16 – 16-8): 40kh. Cách bón: Bón lót: Toàn bộ phân chuồng. Bón thúc 2 (bắt đầu nở hoa): Sau khi gieo 25 ngày bón 10kh NPK. Bón thúc 3 thu quả đợt 1): Sau khi gieo 45 ngày bón 15kg NPK. Bón thúc 4 (thu quả đợt 3): Sau khi gieo 70 ngày bón 10kg NPK.

Chăm sóc: Làm cỏ, xới vun  gốc kết hợp với bón phân, vun cao gốc trước khi cắm giàn. Làm giàn. Tiến hành cắm giàn khi cây cao 1m (cần 130-150 cây tre/sào). Chiều cao giàn khoảng 1,6-1,7m là phù hợp. Giàn làm bằng vật liệu tre, gỗ là tốt nhất (tua cuốn dễ, cây leo giàn chắc), có thể làm giàn bằng các thanh sắc nhỏ kiểu vòm qua 2 luống, phủ lưới ni lon để tua cuốn leo vào các lỗ lưới. Tưới nước sạch, không sử dụng nước thải chưa qua xử lý để tưới, nước không ô nhiễm kim loại nặng và vi sinh vật gây bệnh. Giữ độ ẩm đất 80-85% vào các đợt hoa cái nở rộ. Tỉa bỏ lá, quả sâu bệnh và quả nhỏ.

Kích thích sinh trưởng, ra hoa, đậu quả: Loại thuốc kích thích: Bo, Superkali (có bán trên thị trường, sử dụng theo chỉ dẫn trên bao bì). Thời điểm sử dụng: 2 lần/vụ, mỗi loại một gói kết hợp đem phun. Lần 1: 5 ngày sau khi thu quả lần đầu.

Sâu hại và biện pháp phòng trừ: Ruồi đục lá, dòi đục lá: Gây hại từ khi lá mầm mọc ra đến ra hoa và quả. Đặt bẫy ruồi, cày ải, phơi đất dể diệt sâu non và nhộng, thu gom tiêu huỷ trái rụng và bị ruồi gây hại. Sử dụng thuốc theo hướng dẫn, khi mật độ ruồi quá cao.

Sâu xanh, sâu đục quả: hại từ giai đoạn cây con đến ra hoa, quả. Dùng tay bắt và giết sâu non. Sử dụng thuốc trừ sâu nếu mật độ cao.

Bọ xít: Gây hại giai đoạn ra hoa và đậu quả. Giết bọ xít và trứng bằng tay. Sử dụng thuốc trừ sâu nếu mật độ cao.

Bệnh lại: Bệnh phấn trắng: bệnh phát triển trong điều kiện trời ấm và độ ẩm không khí cao. Vệ sinh đồng ruộng thông thoáng, sử dụng thuốc trừ bệnh. Bệnh sương mai, thường xuất hiện ở mặt dưới của lá, vết bệnh màu vàng nâu hình đa giác, mặt trên lá vết bệnh là các chấm tròn, màu vàng, sau đó hoá nâu. Vết bệnh sẽ khô và dễ bóng rụng. Bệnh thường xuất hiện lúc thời tiết ẩm ướt, nhiều mưa hoặc sương mù. Phòng trừ: Vệ sinh đồng ruộng, sử dụng giống sạch bệnh, dùng nilon để phủ đất, sử dụng thuốc trừ bệnh. Héo vàng là bệnh có rễ và gốc  bị thối đen, làm héo rũ. Cây lớn có biểu hiện sinh trưởng kém vàng từ gốc lên, héo từng nhánh và có thể chết cả cây. Bệnh thường gây hại trong điều kiện nóng ẩm. Cần bón vôi, vun cao gốc để thoát nước, tiêu huỷ sớm cây bị bệnh, sử dụng thuốc trừ bệnh thường hiệu quả thấp.

Thu hoạch: Sau khi gieo 45 - 50 ngày bắt đầu thu hoạch quả. Phải bảo đảm đúng thời gian cách ly phân hoá học và thuốc bảo vệ thực vật (ít nhất 10 ngày sau khi bón phân hoặc phun thuốc). Thu hoạch đúng độ chín, nhất là đúng thời kỳ chín thương phẩm để đạt cả năng suất và chất lượng. Cần tỉa bỏ quả bị sâu và quả nhỏ trong quá trình chăm sóc.

5. Phòng chống rét cho mướp đắng như thế nào?

Chọn giống chống chịu rét (giống Công ty Trang Nông, Công ty Giống cây trồng miền Nam: Big 14, Big 49 trồng được quanh năm, trồng tốt nhất vụ đông xuân, hè thu). Ngâm ủ hạt giống trước khi gieo. Gieo vào bầu đất để trong nhà có mái che/ Tưới nước đủ ẩm (nước điều hoà nhiệt độ). Phủ gốc cho cây (phủ dày) bằng nguyên liệu hữu cơ (rơm ra, lá cây phân xanh). Tăng cường bón phân hữu cơ hoai mục, rong rêu, bã đậu lạc. Tăng cường bón tro bếp, trấu hun. Bón phân vô cơ: Kali. Phun phân hữu cơ vi sinh như sản phẩm vườn sinh thái. Bioganic… để tăng tính chống rét. Trồng hàng cây phòng hộ để che chắn gió. Chăm sóc khác: làm cỏ, vun gốc, làm giàn, bón thúc phân kịp thời, phòng trừ cây bệnh để cây tăng trưởng tốt, để tăng tính chống chịu cho cây. Thụ phấn bổ sung để tăng tỷ lệ đậu quả.

Cập nhật ( 06/03/2011 )
 
< Trước   Tiếp >

Tìm kiếm bài viết

Click here !
Click here !
Click here !

Liên lạc online