Skip to content

Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size default color brick color green color
Bạn đang xem:Home arrow Bạc Liêu arrow PHÁT HUY LỄ GIỖ TỔ CỔ NHẠC BẠC LIÊU (NS Minh Chiến)
PHÁT HUY LỄ GIỖ TỔ CỔ NHẠC BẠC LIÊU (NS Minh Chiến) PDF In E-mail
Người viết: Nghệ sĩ Minh Chiến   
14/09/2008

PHÁT HUY LỄ GIỖ TỔ CỔ NHẠC BẠC LIÊU

* Nghệ sĩ Minh Chiến

          Hằng năm cứ vào ngày 12 tháng 8 âl, tập thể nghệ nhân, nghệ sĩ, diễn viên của Đoàn Cải lương Cao Văn Lầu đều tổ chức ngày lễ giỗ tổ cổ nhạc. Năm nay (2008), trong khuôn khổ của lễ hội Dạ cổ hoài lang, được sự quan tâm của Ban Giám đốc Sở, lễ giỗ tổ cổ nhạc được tổ chức qui mô hơn, với tinh thần trang và vì mục tiêu bảo tồn, phát huy lễ giỗ tổ cổ nhạc của quê hương Bạc Liêu đúng với giá trị truyền thống vốn có của nó đã có quá trình hình thành và phát triển gần 100 năm qua.

          Giỗ tổ nghề là một tập tục tốt đẹp của người Việt Nam, vừa có tính giáo dục truyền thống, vừa giáo dục lòng yêu nghề của thế hệ nghệ sĩ, nghệ nhân hiện nay. Nhân ngày giỗ tổ cổ nhạc, xin được nhắc lại truyền thuyết dân gian về Tổ nghề cổ nhạc, truyền thuyết dân gian kể rằng: Thuở xa xưa có 3 vị hoàng tử tên là Càn, Chơn, Chất đã không màn điện ngọc cung son, vào 1 đêm khuya đã lẽn trốn theo bầu hát. Cuộc sống lưu diễn rày đây, mai đó, thiếu thốn vất vả trăm bề, có lúc đói, lúc khát, song vào 1 đêm mưa gió, 2 hoàng tử Chơn, Chất lâm bệnh nặng, đoàn hát đành phải tan rã. Nhà vua hay tin, sai người đi đón 2 hoàng tử về chữa trị nhưng bệnh nặng, 2 hoàng tử lìa trần. Hoàng tử Càn thương tiếc 2 em và nhớ đến anh em trong đoàn hát, lòng bồn chồn, thương nhớ khôn nguôi. Hoàng tử Càn tiếp tục trốn vua cha, rời bỏ hoàng cung để ra đi “làm vua trên sân khấu” . Hoàng tử vừa là bầu gánh, diễn viên, thầy tuồng và thầy dạy ca hát trong dân gian. Hoàng tử chấp nhận từ bỏ cuộc sống giàu sang để đổi lấy cuộc sống giản dị, chấp nhận gian lao rày đây mai đó để đi theo con đường nghệ thuật. Mùa mưa kéo dài, bầu hát ế ẩm, đến cuối cùng thì đành rã gánh.Hoàng tử Càn buồn bã lâm bệnh và lìa đời giống như 2 người em cũng vào đêm 12/8 âl. Các vật dụng, đạo cụ, phục trang đựng trong trái bầu khô của Hoàng tử trôi theo dòng suối. Người con gái bán gánh - bạn tâm giao của Hoàng tử nhìn thấy trái bầu khô trôi, không sao ngăn được dòng lệ, sau đó, cô gái vớt trái bầu khô lên và đi ngược dòng suối để tìm lại người bạn tâm giao. Hởi ôi! Hoàng tử Càn đã chết tự bao giờ, lưng tựa vào cây ngô đồng mà miệng vẫn tươi cười mãn nguyện. Từ đó về sau, người ta lấy ngày 12/8 âl là ngày mất của ba vị Hoàng tử làm ngày giỗ tổ cổ nhạc.

Ở Bạc Liêu cũng vậy, việc thờ cúng tổ cổ nhạc là ngày 12/8 âl.  Bạc Liêu thờ cúng tổ và tổ chức giỗ tổ cổ nhạc được hình thành hơn thế kỷ nay. Người đầu tiên thực hiện việc này được biết đến là nghệ nhân Nhạc Khị. Từ đầu thế kỷ XX, Ông đã thờ và cúng giỗ tổ tại nhà mình ở xóm Rạch Ông Bổn nay thuộc phường 5, thị xã Bạc Liêu. Cứ đến ngày 12/8 âl hàng năm thì những người hoạt động cổ nhạc trong vùng mang lễ vật đến nhà Ông để cúng tổ. Sau khi nhạc Khị mất thì con trai của Ông là nghệ nhân Ba Chột tiếp tục thay cha thực hiện việc làm tốt đẹp này.  Năm 1950 do hoàn cảnh khó khăn, bệnh tật việc cúng giỗ tổ dời về nhà nhạc sĩ Trần Tấn Hưng (nay là số nhà 165 Nguyễn Thị Minh Khai). Nhạc sĩ Trần Tấn Hưng là học trò út của Nhạc Khị, đồng môn của cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu. Đến năm 1982, nhạc sĩ Trần Tấn Hưng mất thì việc cúng giỗ tổ dời đi nơi khác. Lúc này việc cúng giỗ tổ không còn được như trước nữa vì đã có sự mai một và phân hoá sâu sắc, nhiều nghệ sĩ, nghệ nhân đến ngày giỗ tổ không còn tập trung như trước mà tự cúng tại nhà. Việc cúng tế mỗi nơi mỗi khác.

Trước đây, nội dung của giỗ tổ cổ nhạc của Bạc Liêu hết sức phong phú,  Thông thường thì ngày 10/8 âl hoặc cách 1 vài ngày, những bậc kỳ lão,  nhạc sĩ lão thành và những người có trách nhiệm họp lại để thống nhất về đóng góp tiền nong, mua sắm, chương trình hành lễ, hậu cần, báo tin, tiếp tân, khánh tiết… Ngày 11/8 âl thì lo mua sắm đồ vật các thứ, tổ chức dọn dẹp, vệ sinh, trang trí, chuẩn bị bàn ghế, che rạp… Ngày 12/8 âl là ngày lễ chánh. Ban Tổ chức thực hiện các nghi thức khai lễ, dâng hương đăng, hoa quả, bánh trái, rượu trà.., đặc biệt có chương trình hát hiến tổ vô cùng đắc sắc và hầu như các nghệ nhân, nghệ sĩ đến dự đều có tiết mục hiến tổ, báo cáo với tổ thành tích cao nhất của bản thân mình, mong Tổ phù hộ, độ trì cho mình hát hay, đờn giỏi, không ngừng tiến bộ. Năm nào làm ăn khá thì hát hiến tổ có cả một chương trình công phu. Cuối cùng là phần liên hoan dự tiệc. Khoảng 15 giờ thì lễ giỗ tổ chấm dứt.

Sau khi Đoàn cải lương Cao Văn Lầu được thành lập thì Ban lãnh đạo Đoàn hết sức quan tâm đến việc phục hồi tập tục cúng lễ giỗ tổ cổ nhạc. Đây cũng là dịp để anh chị em nghệ nhân, nghệ sĩ, diễn viên trong làng cổ nhạc nói chung và Đoàn Cải lương Cao Văn Lầu nói riêng thoả mãn nhu cầu đời sống văn hoá tâm linh nghề nghiệp để họ luôn gắn bó với nghề đồng thời là dịp để ôn lai cội nguồn; từ đó không ngừng  phấn đấu vươn lên, trau dồi chuyên môn, rèn luyện đạo đức đóng góp cao nhất cho sự nghiệp âm nhạc nước nhà.

Thực hiên đạo lý “tôn sư trọng đạo”, “uống nước nhớ nguồn”, hôm nay là ngày giỗ tổ, Chúng ta hãy dành vài giây phút ôn lại lịch sử của cổ nhạc tỉnh nhà.

Bạc Liêu chúng ta, hết sức tự hào vì có ông Nhạc Khị, người có công khai sáng phong trào nhạc lễ và đờn ca tài tử Bạc Liêu, nhiều người gọi ông là Hậu Tổ cổ nhạc; Sư Nguyệt Chiếu, người cùng với Nhạc Khị có công canh tân, hiệu đính, hoàn chỉnh 7 bài Bắc lớn trong 20 bản tổ cổ nhạc làm nền tảng cho nhạc lễ cổ truyền và đờn ca tài tử Nam bộ, chúng ta lại càng nhớ ơn nhạc sĩ Cao Văn Lầu, người có công sáng tạo ra bản Dạ cổ hoài lang - tiền thân của bản vọng cổ, làm cho quê hương Bạc Liêu rực rỡ trên bầu trời âm nhạc cho đến tận ngày nay; chúng ta càng khâm phục nhạc sĩ Trinh Thiên Tư. người cải tiến bản Dạ cổ hoài lang nhịp 2 lên nhịp 4 và chính ông đã đặt tên cho bản vọng cổ ngày nay; chúng ta lại tự hào về nghệ sĩ Lư Hoà Nghĩa – một nhân vật kiệt xuất (Thân sinh của NSUT Bảo Quốc, người có công cải tiến bản Dạ cổ hoài lang nhịp 4 lên nhịp 8 để bài ca này mãi mãi trở thành bản Vọng cổ lưu danh thiên cổ;  soạn giả Mộng Vân – một ngôi sao sáng của nghệ thuật sân khấu cải lương Nam bộ, người đã cải tiến bản vọng cổ nhịp 8 thành nhịp 16 và là người đầu tiên đặt nền móng cho phương pháp sáng tác bài bản vắn hay lấy câu hò, điệu lý gát đầu trước khi vô vọng cổ; chúng ta càng nhớ ơn nhạc sĩ Trần Tấn Hưng, người có công chuyển bản vọng cổ nhịp 16 thành nhịp 32 và từ 20 câu rút xuống còn 6 câu để hình thành thành ngữ “6 câu vọng cổ” ngày nay. Tất cả những vị này hầu hết đều đã trở thành thiên cổ. Họ đều là người Bạc Liêu hoặc rất gắn bó với quê hương Bạc Liêu. Họ đã cất công sáng tạo và phát triển loại hình nghệ thuật truyền thống độc đáo của dân tộc để cho chúng ta phổ biến, thưởng thức và sử dụng cho đến tận ngày nay.

Hôm nay, nhân ngày giỗ tổ, tôi kêu gọi diễn viên của Đoàn Cải lương Cao Văn Lầu và toàn thể nghệ nhân, nghệ sĩ trong tỉnh hãy đoàn kết, nhất trí, không ngại nghèo khổ, không màng khó khăn, luôn phấn đấu sống và làm việc hết mình vì nghề, không ngừng học tập, nâng cao tay nghề, luôn trau dồi đạo đức, không xa hoa, lãng phí, không mê tín dị đoan, luôn phấn đấu để xứng đáng với công lao của các bậc tiền nhân và xứng đáng là hậu duệ của Bác Sáu Lầu.

 

Cập nhật ( 27/09/2014 )
 
< Trước   Tiếp >

Tìm kiếm bài viết

Click here !
Click here !