Skip to content

Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size default color brick color green color
Bạn đang xem:Home arrow Biên Khảo arrow Suy nghĩ về văn hóa du lịch văn hóa biển đảo (NS Phạm Định)
Suy nghĩ về văn hóa du lịch văn hóa biển đảo (NS Phạm Định) PDF In E-mail
Người viết: NS Phạm Định   
18/08/2012

1VÀI SUY NGHĨ VỀ VĂN HÓA DU LỊCH BIỂN ĐẢO TRONG DÂN CA NAM BỘ TẠI KIÊN GIANG

* Nhạc sĩ Phạm Định

Thưở còn nhỏ, tôi thường theo mẹ qua Hòn Sóc, Hòn Me rồi đến Hòn Đất, xã Thổ Sơn để mua cá biển, kiếm rau rừng cho gia đình. Tôi đã choáng ngợp trước màu nắng sáng óng ánh chan hòa trên mặt biển xanh. Nhìn những hòn đảo chập chờn xa xa trên mặt nước, tôi khẽ hỏi, mẹ tôi bảo đấy là Hòn Rùa, Hòn Nghệ… Tuy chưa hiểu nhiều nhưng tôi đã tự hỏi làm thế nào mình đến đó được, ở đấy có giống như chỗ mình đứng ở đây không? Cứ như vậy, biển và đảo đã đến với bao tình cờ. Và thật lạ, nó đeo đẳng tâm hồn đến bây giờ dù tuổi đã khá cao. Nên mỗi lần đứng trên khu lấn biển nhìn những mảng lục bình trôi băng ra cửa biển. Tôi thầm hát:

Nước chảy riu riu

Lục bình trôi líu ríu

Anh thấy em nhỏ xíu anh thương.

Tôi lại nhớ những ước mơ trong ký ức tuổi thơ của mình khi đi với mẹ và hàng đêm nghe mẹ ru ầu ơ “Đi cho biết đó biết đây, ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn”.

Đâu còn trong trí tưởng của tôi khi ở Hòn Đất, Kiên Giang bây giờ đã đem lại cho tôi những trực cản mới lạ về một vùng đất đầy tiềm năng. Ở đó chứa đựng những khát khao cháy bỏng của đất và người với thiên thời, địa lợi, nhân hòa để đưa Kiên Giang ngày một phát triển. Cho nên trong phạm vi hội thảo này, tôi chỉ xin trao đổi một số suy nghĩ về sinh hoạt văn hóa dân gian vùng biển đảo mà chủ yếu là ca dao dân ca Nam bộ tại tỉnh Kiên Giang, chúng ta có phải cần bảo tồn và phát huy vốn này để phục vụ cho du lịch.

Bờ biển và các đảo thuộc Kiên Giang có thời tiết khuya lạnh, sáng ấm, trưa nóng, chiều mát như đủ bốn mùa trong một ngày đêm. Mặt trời chiều lại lặn ở biển phía tây, không giống như những vùng biển khác nên đã gọi nhiều tưởng tượng thú vị trong bao nhiêu lòng người.

Do hoàn cảnh lịch sử, Kiên Giang là nơi hội tụ của nhiều nguồn lưu dân… Ở Thị Xã Hà Tiên, huyện Kiên Lương, Hòn Đất, Thành Phố Rạch Giá, huyện An Biên, An Minh và 2 huyện Đảo Phú Quốc, Kiên Hải. Từ những năm bốn mươi, có những đồng bào ở Nam Định và Thái Bình vào lập nghiệp ở xã Nam Thái Sơn, huyện Hòn Đất đã mang theo những câu ca dao, dân ca Bắc Bộ và phổ biến. Mẹ tôi là một trong những người ấy. Ở Quãng Ngãi có nhiều ngư dân làm nghề đánh biển vào Phú Quốc sinh sống và tất nhiên ca dao, dân ca Nam Trung bộ cũng được lưu truyền. Ngoài những dân bản địa còn có sự đóng góp của lưu dân các tỉnh thuộc vùng biển đảo Tây Nam Bộ. Cho nên ca dao, dân ca Kiên Giang luôn gắn bó với thiên nhiên, với con người cùng những ước mơ đằm thắm nghĩa tình trong các mối quan hệ đời thường.

Ca dao là một thể thơ dân tộc trong văn học Kiên Giang diễn đạt nhiều khía cạnh khác nhau trong cảm nghĩ của con người.

Với vùng biển Kiên Giang, ngày xưa ở Hà Tiên dân thành thạo nghề đi biển nên tàu thuyền từ Hải Nam, Nam Dương, Thái Lan… buôn bán trao đổi hàng hóa tấp nập:

Kẻ từ ra khỏi Pháo Đài

Dòng sông nước chảy dọc dài Mũi Nai

Hay:

Thuyền dời ra khỏi Pháo Đài

Linh dinh Hòn Chảo, dựa ngoài Củ Tron.

Hoặc để rình bắt con đồi mồi, lấy vảy làm đồ trang sức, người Hà Tiên đã:

Tháng giêng là tháng ăn chơi

Anh đi nằm bãi Hòn Khơi một mình.

Trai xứ Quảng vào Hà Tiên đã bày tỏ tình cảm của mình:

Biển Hà Tiên có con cá trích

Gỏi chưa ăn sao thích em rồi!

Ở Phú Quốc, có bao người ra tận Đảo tìm kế sinh nhai, họ phải đương đầu với sóng to gió lớn, chạy hết Hòn này, đến Hòn khác:

Chim chuyền Bãi Bốn quanh Rạch Tràm

Chuyền qua Cửa Cạn, chuyền quanh Rạch Tràm.

Tình cảm của người con gái đất liền với chàng trai ở đảo cùng rất thắm thiết:

Chàng trai cũng đậm tình không kém:

Nước mắm ngon dòm sâu đáy hủ

Thả miếng đu đủ xuống tận đáy bình

Bao nhiêu gái đẹp không nhìn

Dạ em chỉ để thương mình anh thôi.

Ở Cửa Cạn (Phú Quốc) cách bày tỏ tình cảm cũng lạ không kém:

Biển Cạn láng khô ghe vô không được

Phải trở lộn về đi ngược lòng em.

Với biển, con người luôn lấy làm cớ để bày tỏ lòng mình như một chàng trai U Minh thượng:

Ai làm con cá bống đi tu

Con cá thu nó khóc, con cá lóc nó rầu

Phải chi ngoài biển có cầu

Em ra em vớt cái đoạn sầu cho anh.

Quan ca dao ta cũng thấy 6 tỉnh Nam kỳ từ xưa đã không xa xôi gì:

Cây trên rừng hóa kiêng

Cây dưới biển hóa long

Cá lòng tong ản bóng ăn trong

Anh đi lục tỉnh giáp vòng

Đến đây trời khiến động lòng thương em.

Với kho tàng dân ca Nam Bộ ở Kiên Giang, cách lên bổng xuống trầm của một câu, một đoạn, tất cả các từ đều chịu tác động của thanh điệu trong ngữ ngôn Việt Nam. Từ đó lời nói biến thành câu hát, nét âm điệu này được mô phỏng trong tiếng đàn, tiếng sáo thành tiếng âm nhạc, những nét nhạc được kết cấu lại theo quy luật mà thành bản nhạc.

Dân ca ở Kiên Giang có nhiều làn điệu như hát, lý, hò, nói thơ, vè… Ở đây tôi chỉ giới thiệu 3 bài được nhiều người biết đến đó là: Điệu lý chèo đưa Cá Ông được sưu tầm từ ông Trần Khánh, 62 tuổi ở ấp 3, thị trấn Dương Đông, huyện Phú Quốc với tiết tấu khá nhanh. Như dân đi biển luôn bày tỏ sự biết ơn của mình đối với Cá Ông – một loại cá họ coi như thánh thần, giúp họ bình an khi ra khơi. Nhà thơ Lê Giang đã viết lời mới cho bài này lấy tên là Kiên Giang mình đẹp lắm.

Bài thứ hai là bài hò đi thẻ mực, người hò là anh Trần Văn Ích, 40 tuổi ở Hòn Ông (trong Cồn đảo Nam Du) huyện Kiên Đảo do anh Hồng Nhanh sưu tầm. Tiết tấu vui, nội dung giới thiệu sự vui mừng của các ngư dân đi thẻ mực được kết quả tốt, mực đầy khên:

Thẻ mực tuy cực mà vui

Ráng đầy “khiêng” mực cho vui vợ chồng.

Bài này cũng được nhà thơ Lê Giang viết lời mới với tựa đề: Tuy cực mà vui. Bài thứ ba là bài: Đưa em về quê biển theo điệu lý ngựa ô Giồng Riềng với tiết tấu nhanh vui. Lời do nhà thơ Lê Giang viết giới thiệu về các địa danh thuộc Kiên Giang mà người cho ngựa chạy qua để thể hiện cái đẹp của tình đất, tình người.

Dân ca ở đất Kiên Giang khá nhiều các câu hò, địa lý giống như ở các vùng biển đảo Tây Nam bộ nước ta như: Lý con sáo, lý ngựa ô, lý áo vá quàng, lý che hường… hay như hò hơi tình, hò đối đáp, hò chèo ghe… Cho nên, theo suy nghĩ của tôi, nên gọi chung đây là những bài dân ca Nam bộ ở một tỉnh, thành nào đó chứ không nên phân biệt cho một địa phương. Vì làm như vậy, ta đã vô tình cắt lìa nó ra khỏi gia đình ca dao, dân ca Nam Bộ.

Du lịch và văn hóa là hai vấn đền gắn kết nhau. Sự phát triển của du lịch có mối liên hệ mật thiết với tài nguyên, tài nguyên môi trường và môi trường văn hóa. Ca dao, dân ca nằm trong môi trường văn hóa. Như vậy có nên chăng, cần mới, tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Riêng Kiên Giang,du lịch được phát triển một cách bền vững cùng với sinh hoạt văn hóa độc đáo của ca dao, dân ca địa phương./.

Cập nhật ( 22/08/2012 )
 
< Trước   Tiếp >

Tìm kiếm bài viết

Click here !
Click here !
Click here !

Liên lạc online