Skip to content

Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size default color brick color green color
Bạn đang xem:Home arrow Biên Khảo arrow Làm báo ở nhà từ Côn Đảo (Như Bình)
Làm báo ở nhà từ Côn Đảo (Như Bình) PDF In E-mail
Người viết: Như Bình   
04/12/2012

LÀM BÁO Ở NHÀ TÙ CÔN ĐẢO

* Như Bình

Không ai có thể hình dung nổi, trong một điều kiện tù đày hà khắc, sự kiểm soát gắt gao của cai ngục, và những cuộc đàn áp dã man xảy ra liên miên đối với tù nhân chính trị ở nhà tù Trại 6B Côn Đảo, thế nhưng trong ngục tối chốn lao đày ấy, những tờ tạp chí, nội san đã ra đời, phát hành rộng khắp trong nội bộ những tù nhân ở nhà tù Côn Đảo.

Đó là tờ "Sinh hoạt", "Rèn luyện", "Niềm tin", "Đoàn kết", "Vươn lên", và sau này phát triển thành tờ nội san "Xây dựng" tờ báo chính thống của Lao 6B - nhà lao dành cho những tù nhân chính trị kiên cường và bất khuất. Những tờ báo có một không hai này đã đi vào lịch sử như một nét đặc thù trong quá trình đấu tranh của một lực lượng tù nhân chính trị ở Côn Đảo.

Đây cũng chính là bằng chứng mãnh liệt nhất cho việc các chiến sỹ tù Côn Đảo đã tranh đấu thành công và giành được quyền tự quản ngay giữa chốn địa ngục trần gian.

 

Lao 6B - "Vùng giải phóng" trong nhà tù Côn Đảo

Thiếu tướng Châu Văn Mẫn bị địch bắt và lưu đày ra nhà tù Côn Đảo khi mới tròn 20 tuổi. Tại đây, do tích cực đấu tranh chống chế độ tù nhân, ông đã bị liệt vào loại tù cộng sản cứng đầu và chuyển qua nhà lao 6B nơi dành cho những tù nhân chính trị không chịu khuất phục.

Ông chính là người thuộc bộ phận trình bày báo đã góp công không nhỏ trong nhóm tù nhân chính trị làm tờ Nội san "Xây dựng" nổi tiếng một thời ở Lao 6B Côn Đảo.

Đã gần 40 năm trôi qua, thời gian có thể đã đủ để xóa nhòa đi bao đoạn trường trong cuộc đời của mỗi một con người, và chừng ấy thời gian cũng đã làm nên bao vật đổi sao dời, thế nhưng với Thiếu tướng Châu Văn Mẫn thì những năm tháng ở nhà tù Côn Đảo là những ký ức không thể nào quên.

Giờ đây với cương vị là Phó tổng Cục trưởng Tổng cục 3 Bộ Công an, ông bùi ngùi xúc động khi nhớ lại những ngày tháng ở Lao 6B, nhà lao dành cho những tù nhân chính trị đi đầu trong các phong trào đấu tranh chống địch bắt khổ sai, rồi chống chào cờ ba que, chống các quy định khác do địch đặt ra.

Những người tù Lao 6B bị giam cầm biệt lập tại phòng, thường xuyên phải đối mặt với các đợt đàn áp, khủng bố dã man; chống chọi với những đau đớn, giày vò của bệnh tật và luôn sẵn sàng chờ đợi sự hy sinh đến với mình. Tất cả những tù chính trị ở Lao 6B tinh thần luôn căng thẳng tột cùng vì hàng ngày, hàng giờ phải suy tính mọi bề tìm cách đối phó với địch.

Chính trong điều kiện khắc nghiệt của nhà tù, tại Lao 6B, nơi giam cầm trên 800 tù chính trị đã xây dựng được "Vùng giải phóng" ngay trong lòng địch. Đây là thành công lớn mà không phải trại nào trong nhà tù Côn Đảo cũng làm được. Trong vô vàn các hình thức hoạt động sinh hoạt chính trị phong phú và đa dạng của nhà Lao 6B, đặc biệt nhất phải kể đến là hoạt động làm báo.

 

Tờ nội san "Xây dựng" ra đời   

Trước khi tờ nội san "Xây dựng" ra đời, ở các phòng, các chi bộ đã tự phát hoạt động làm báo. Các tờ báo, tạp chí của các phòng ban do anh em trong chi bộ tự làm và xuất bản trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của các tù chính trị. Nổi bật lúc đó phải kể đến là tờ: "Sinh hoạt", "Rèn luyện", "Niềm tin", "Đoàn kết", "Vươn lên"…

Sau khi các tờ báo này ra đời và thu hút đông đảo tù chính trị tham gia, trở thành tài liệu được anh em chuyền tay nhau đọc đi đọc lại, Đảng ủy Lao 6B quyết định xây dựng một tờ báo chính thống, cơ quan ngôn luận của Đảng ủy. Tờ nội san "Xây dựng" ra đời từ đó.

Thiếu tướng Châu Văn Mẫn kể rằng: Hồi đó Đảng ủy phân công Tổng Biên tập tờ nội san "Xây dựng" là chú Nguyễn Đằng, tên trong tù là Lê Tú, bút hiệu là Tư Huyền, Râu đen… Chú Đằng năm nay cũng đã ngoài 80 tuổi, trước là Tỉnh ủy viên tỉnh Thừa Thiên - Huế phụ trách công tác tuyên huấn. Chú là người có trình độ và năng lực, là người soạn thảo các tài liệu tuyên huấn giáo dục cách mạng ở trong nhà lao.

Riêng phần xã luận thường là do các đồng chí Bí thư, Phó Bí thư và một số đồng chí trong Ban chấp hành Đảng bộ mang tên Lưu Chí Hiếu (LCH) trực tiếp viết. Cây bút xã luận xuất sắc nhất của nội san "Xây dựng" phải kể đến chú Trịnh Văn Lâu, tức Tư đen. Chú Lâu quê ở Vĩnh Linh, là người có lý luận rất sắc bén, văn phong lưu loát, các bài xã luận của chú viết trong tù rất sắc sảo, có tầm khái quát cao. Sau này giải phóng Côn Đảo, chú giữ cương vị Bí thư Đảo ủy.

Ngoài ra có hai cây bút chính luận sắc sảo số nào cũng có mặt, đó là bác Toán quê Bắc Ninh vào Nam hoạt động bị địch bắt đày đi Côn Đảo 2 lần. Sau này bác bị lao phổi nặng đã hy sinh trong nhà tù Côn Đảo. Chú Nguyễn Tấn Tài quê ở Quảng Nam, vào Sài Gòn hoạt động rồi bị địch bắt. Chú Tài hy sinh trong một trận đàn áp của địch vào ngày 2/5/1973.

Phần khoa học, đời sống, địa lý, lịch sử và toán học trong nội dung của mỗi một số báo đều do các học sinh, sinh viên khoa học viết bài. Phần văn nghệ, chuyện vui, ca kịch đều do chú Tư Đìa người Mỹ Tho sáng tác và biên soạn.

Do trình độ của một số tù chính trị ở Côn Đảo rất khá, có nhiều người học ở trường Pháp ra, các sinh viên trí thức giỏi cùng tham gia nên nội dung của tờ nội san "Xây dựng" rất phong phú, bổ ích và lý thú cả về phần chính trị, văn hóa, văn nghệ và các kiến thức khoa học lịch sử. Tờ "Xây dựng" gần như là tài liệu học tập vô cùng quý giá của anh em tù chính trị nói riêng và tài liệu giác ngộ cách mạng của tù nhân Côn Đảo nói chung.

 

Quy trình làm báo trong nhà tù Côn Đảo

Giờ đây, ký ức dù đã xa, nhưng khi nhắc lại những ngày ở Lao 6B nhà tù Côn Đảo, Thiếu tướng Châu Văn Mẫn vẫn vẹn nguyên cảm giác xúc động và tự hào khi được tham gia công việc xuất bản báo.

Số báo đầu tiên ra đời từ giữa năm 1972. Chú Nguyễn Đằng là Tổng Biên tập. Anh Lê Minh Sang gần như là Thư ký Tòa soạn đặt bài, biên tập bài và đưa chú Lê Đằng duyệt nội dung. Anh Lê Minh Sang vốn là sinh viên khoa học ở Sài Gòn bị bắt do tham gia phong trào yêu nước chống Mỹ ngụy.

Phần trình bày bìa, vẽ minh họa, viết tít bài do chú Nguyễn Văn Nhẫn (Tứ Đọa) và Hoàng Văn Nghiêm học sinh Trường Chu Văn An ở Sài Gòn trực tiếp làm. Phần chép lại nội dung các bài báo trình bày tờ báo là do nhóm Lê Minh Sang, Châu Văn Mẫn, Hoàng Trọng Tấn, Trần Thanh Lê, Trần Quang Long,... những người chữ viết đẹp nhất, trình độ văn hóa thì được chọn.

Việc trình bày nội dung rất đơn giản, tất cả nhóm này đều phải chép tay bài báo bằng chữ in. Khổ của cuốn nội san là 13x19cm. Quy trình chép báo đầu tiên chép nháp vào bìa các tông, sau đó chép sạch vào giấy trắng. Bìa các tông xé từng miếng, kê lên đầu gối làm bàn để chép.

Giấy và bút đều được gửi mua ở ngoài vào. Vì đây là "vùng giải phóng" có nghĩa là bọn cai ngục chỉ canh gác được ở phía bên ngoài thôi, còn bên trong Lao 6B chúng không thể nào kiểm soát nổi nên việc làm báo, sinh hoạt chính trị văn hóa được diễn ra thường xuyên ngay trong lòng địch.

Những cán bộ trật tự và cai ngục cảm tình với tù Lao 6B đã giúp đỡ mua bút giấy mang vào. Mực thì các tù chính trị tự chế bằng thuốc nhuộm đen, nước và 1 ít dung dịch glysérim để bôi trơn. Bút được đẩy bi ra hút đầy mực vào rồi lắp bi lại và cứ thế viết hết lại hút mực vào. Chính vì thế mỗi bài báo có khi mực đậm nhạt khác nhau.

Màu sắc để minh họa trên bìa tạp chí: màu đỏ, nâu là thuốc đỏ y tế; màu vàng là bột nghệ, bột thuốc tetracylin; màu xanh từ màu lá khoai lang hoặc muối sát trùng cétélen. Các loại nước màu trên được pha trộn là sáng tạo của “họa sĩ”.

Khi nội dung trình bày đã xong, anh Lê Minh Sang trực tiếp cắt xén báo cho gọn gàng và đóng thành từng quyển. Dao cắt xén chính là dao cắt ống tiêm tù chính trị lấy được từ Trạm xá tự quản, giấu mang vào nhà lao mài sắc nhọn dùng để cắt giấy.

Mỗi một số báo ban đầu xuất bản chỉ có 2 cuốn nhưng do nhu cầu đọc quá nhiều, trên 800 tù nhân chuyền tay nhau đọc, đến những người cuối cùng thì tờ báo đã nát, giấy đã rách, chữ không rõ nên Đảng ủy Lao 6B quyết định tăng số lượng lên 5 cuốn để phục vụ nhu cầu đọc của tù chính trị.

Mỗi một số báo, bộ phận vẽ bìa, trình bày maket và chép bài phải làm tới 5 lần cho cả 5 cuốn. Cứ thế tờ nội san "Xây dựng" ra được 10 số trong điều kiện kiểm soát gắt gao của địch. Năm 1974, do nhận thấy tính chất nguy hiểm của tù chính trị ở Lao 6B, chúng quyết định phân tán xé lẻ tù nhân chính trị ở Lao 6B ra các lao khác. Thiếu tướng Châu Văn Mẫn cùng một số tù chính trị khác bị đưa vào chuồng cọp số 7 gọi là Trại 7. Từ đó tờ nội san "Xây dựng" không thể tiếp tục xuất bản.

 

Những bài báo còn nguyên giá trị

Chúng tôi xin được trích đăng những đoạn nhỏ trong bài báo sau đây, một bài báo đã được các cựu tù chính trị viết cách đây gần 40 năm mà theo tôi vẫn còn nguyên giá trị cho những ai yêu nghề báo và muốn trở thành một nhà báo chuyên nghiệp.

Lá thư gửi bạn T.S: "Bạn T.S! Trong "Rèn luyện" bạn có ý muốn cùng chúng tôi trao đổi giải đáp một vài thắc mắc về vấn đề viết báo. Viết để làm gì? Quan trọng như thế nào. Tôi xin kể một vài mẩu chuyện cũ.

Trước tại nhà lao Sơn La, anh Trần Huy Liệu đã cùng các đồng chí trong tù ra một tập báo "Suối reo" được 17 số. Nhà lao Hỏa Lò, Hà Nội cũng ra tập: "Lao tù" được 3 số. Các tập báo này hiện còn lưu giữ ở Viện Bảo tàng Hà Nội. Ở Lao Trà - Kê, Ban Mê Thuật cụ Hồ Tùng Mậu cũng đã đấu tranh rất nhiều ngày với nội bộ và nhóm chính trị phạm khác để ra được một tờ báo.

Chúng ta cũng thừa hiểu các người đi trước cũng đã khắc phục rất khó khăn mới làm được như vậy. Do đó ta thấy rằng viết ra báo không phải là một việc làm chỉ để trang trí hay giải trí mà là một công tác cách mạng trong nhà tù. Như chúng ta hiểu trong năm bước công tác cách mạng, công tác tuyên truyền huấn luyện rất quan trọng:

"Tuyên truyền là phân nửa công tác cách mạng". Báo chí là một phương tiện một hình thức tuyên truyền rất đắc lực. Ví dụ một người cách mạng đi tuyên truyền miệng trong quần chúng lăn lộn suốt ngày phỏng được bao nhiêu người? Nếu biết vận dụng phương tiện báo chí, cán bộ này có thể tuyên truyền cho hàng trăm ngàn người, có thể thâm nhập vào những nơi chốn không bước đến được như trại lính chẳng hạn v.v…

Bạn đặt ra câu hỏi "làm thế nào để viết báo". Thực ra chúng tôi không phải là nhà văn nhà báo chuyên môn nhưng chúng ta vừa làm vừa học. Bác Hồ kể chuyện Bác tập viết báo lần đầu tiên ở Pháp. Bác viết bài rồi đưa cho 1 đảng viên xã hội Pháp sửa chữa góp ý.

Lúc đầu Bác viết sai cả văn phạm nhưng ý tứ thật sâu sắc. Bác đem về nghiên cứu rồi viết lại. Sau nhiều lần sửa, bài của Bác được đăng. Kiên nhẫn học tập, Bác trở thành một người viết báo được các đảng viên xã hội Pháp hoan nghênh. Rồi tự Bác biên tập, xuất bản, phát hành tờ báo Le Paria còn truyền tụng đến giờ v.v...

Về đề tài chính bạn cũng đã tự mình giải quyết thắc mắc đó. Chúng tôi góp ý thêm: Đề tài không ở đâu xa xôi mà ở ngay trong chúng ta, mỗi người bạn ta, tập thể ta, qua mười tám năm lao tù cho đến ngày hôm nay. Cuộc đấu tranh chống địch 18 năm qua thật đầy khí phách anh hùng, hiên ngang lẫm liệt v.v… Biết bao đề tài phong phú chỉ cần lắng tai nghe lòng mình, lòng bạn, cách xử lý quyền lợi cá nhân trong tập thể… là ta có thể viết lên năm bảy dòng thơ, mẩu chuyện ngắn ca ngợi tô điểm cho cuộc sống giúp nhau học tập rèn luyện… "Thiên tài chỉ là một sự kiên nhẫn lâu dài". Kiên nhẫn rèn luyện chúng ta sẽ viết được và viết hay, trở thành những nhà báo giỏi"… Thân ái. X.D

(Bài viết được cung cấp bởi các tài liệu và lời kể của Thiếu tướng Châu Văn Mẫn - nguyên cựu tù chính trị nhà tù Côn Đảo, hiện là Phó Tổng cục trưởng Tổng cục III - Bộ Công an)

 
< Trước   Tiếp >

Tìm kiếm bài viết

Click here !
Click here !
Click here !

Liên lạc online