Skip to content

Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size default color brick color green color
Bạn đang xem:Home arrow Biên Khảo arrow Tết nguyên đán của người Hoa Chợ Lớn (Ngọc Thiện)
Tết nguyên đán của người Hoa Chợ Lớn (Ngọc Thiện) PDF In E-mail
Người viết: Ngọc Thiện   
13/02/2013

Tết nguyên đán của người Hoa Chợ Lớn

* Ngọc Thiện

Người Hoa đến định cư ở Việt Nam đã 300 năm. Trải qua 3 thế kỷ sinh sống tại mảnh đất lành Việt Nam, có những tập quán được giữ gìn, phát huy đến tận ngày nay, cũng có những tục lệ chỉ còn tồn tại trong ký ức. Cái tết của người Hoa Chợ Lớn thể hiện rất rõ điều này. Tết Đông Chí đại quá niên đến (trước khi tiễn ông Táo về trời ít ngày, theo phong tục Trung Quốc đây là thời điểm mỗi người được thêm một tuổi), người Hoa chuẩn bị vịt lạp, lạp xưởng và nấu chè trôi nước. Không khí Tết rộn ràng từ ngày 23 tháng Chạp.

Khi cúng ông Táo, người Hoa cúng khuya 22 rạng 23 tháng Chạp, trong khi người Việt thường cúng vào buổi trưa ngày 23. Ngoài xấp giấy màu in hình “cò bay ngựa chạy” - phương tiện giúp ông Táo về trời cùng nhang đèn, hoa, bánh, kẹo, quýt (đại cát), người Hoa có thêm miếng đường thẻ và 2 cây mía còn nguyên lá.

 Họ tin rằng ông Táo là tai mắt của Ngọc Hoàng ghi chép mọi chuyện thiện ác trong nhà nên thường dùng đồ ngọt như thèo lèo, đường thẻ và mía để cúng tiễn để ông tâu lên Ngọc Hoàng những lời êm ái ngọt ngào! Ngày xưa, tiễn ông Táo về trời bằng cá chép (cá sống hoặc đồ mã) nay thì đã có bộ mã “cò bay ngựa chạy”. Khi tiễn, người Hoa cúng một bộ Táo quân y mới và hóa mão cũ.

Cũng từ ngày trên, đường Hải Thượng Lãn Ông (Q.5) nhộn nhịp bởi hàng trăm ông đồ từ các nơi đổ về đây dựng rạp, bày mực tàu giấy đỏ dọc hè phố để “cho chữ” như Như ý cát tường, Sanh y hưng long, Khai trương hồng phát, Tân xuân đại cát, Nghinh xuân tiếp phước, Hợp gia bình an… (dán trong nhà); Ngũ phúc lâm môn (dán 2 cửa chính); Đơn môn phát tài (cửa sau); Thượng lạc bình an (cầu thang); Khai xa đại cát (xe cộ). Các chữ dán trước cửa nhà, người Hoa để suốt năm, đến khi tiễn năm cũ đón năm mới thì gỡ ra hóa.

 

 

Chiều 30 là bữa cơm tất niên, mọi thành viên trong gia đình phải tề tựu đông đủ để cùng nhau đón những giây phút thiêng liêng đầu năm mới. Cách đây khoảng nửa thế kỷ, vào buổi chiều 30, khi người con trai trong nhà đi tắm, chính tay người mẹ đặt một bộ quần áo mới, một đôi guốc mới ở cửa phòng tắm, đó là dấu chỉ người mẹ thiết thực giúp con đổi mới trong tương lai. Sau bữa cơm tất niên tuyệt đối không ai được… đòi nợ (chuyện vay mượn để sau rằm Nguyên Tiêu mới tính). Vì thế, trong những ngày Tết, chủ nợ và con nợ gặp nhau vẫn vui vẻ tay bắt mặt mừng, chắp tay xá nhau chúc “An khang thịnh vượng”.

 

Trước giao thừa, trong nhà người Hoa gạo phải đổ nước ngập tràn lu, trên lu dán chữ “Thường mãn”. Người mẹ chiên một con cá chép to, bỏ vào hũ gạo đậy lại, đến mùng hai mới lấy ra dùng, ý nghĩa “ngư” đồng âm với “dư” (dư dả). Trong các đồ cúng giao thừa, người Hoa thường bày bánh Niên Cao làm bằng bột nếp để mong mọi việc trong năm mới sẽ tốt, sẽ cao hơn năm cũ. Ngoài ra còn có bánh Viên Mãn (bột nếp, mè, gừng và đậu phộng) hoặc hình trái lựu màu vàng (thọ) được bày bán trên đường Trần Hưng Đạo, Phùng Hưng (Q.5).

 

Ngày nay, người Hoa không còn bắt buộc ăn chay ngày mùng một tết, có thể “Chiêu chay vãn tạp, sanh ý hòa hợp” (sáng ăn chay chiều ăn mặn), tuy nhiên, vẫn phải tuyệt đối kiêng việc quét nhà. Mùng một là ngày mừng “Quá niên” (qua khỏi hạn con niên - tức con lân, mãnh thú ăn thịt quấy phá dân làng theo điển tích Trung Quốc).


          Tại Chợ Lớn vào những năm 1960 - 1970, vào sáng mùng một tết, ông bà, con cháu mặc xiêm y lộng lẫy, tề tựu đông đủ tại từ đường của dòng tộc chúc tết và mừng tuổi nhau bằng những phong bao lì xì màu đỏ (màu may mắn). Giờ đây, do đô thị hóa, nhiều dòng tộc người Hoa ở Chợ Lớn đã dần dần mất đi những ngôi từ đường cổ kính trang nghiêm.

 

 

Mùng hai tết là ngày “Khai niên”, con cháu tụ họp đông đủ, quây quần, đó là ước mong gia đình được vui vầy hạnh phúc thịnh vượng. Người Hoa cúng thần tài và khai trương buôn bán. Lễ cúng gồm con gà trống luộc, cải xà lách (sinh tài), rau cần (cần mẫn) và hành lá (hanh thông). Sang mùng ba tết, mọi người thăm viếng bạn bè, chúc tết, rủ nhau cùng du xuân và đi chúc tết thầy cô.

 

Trong quan niệm của người Hoa, mùng bốn và mùng sáu tết đều là ngày tốt để khai trương việc làm ăn buôn bán. Mùng bảy tết là “Nhân nhật” (tức sinh nhật cho mọi người) nên người Hoa mua bảy thứ cải xào với nhau để cúng. Riêng người Phúc Kiến làm món bò bía ngọt (kẹo xốp làm bằng đường trắng có rắc mè rang rồi cuốn lại trong một miếng bánh tráng) trong ngày này.

 

 

          Mùng tám tết được coi là ngày “Khai đăng”, cúng sao nhằm giải hạn, tai ách trong năm mới. Đến ngày mùng chín, người Hoa cúng Vía trời, họ nô nức đến thắp nhang, cúng lễ cầu phúc tại miếu thờ Ngọc Hoàng ở chùa Phước Hải (đường Trần Quang Khải, Đa Kao, Q.1). Người Phúc Kiến cúng trời từ 12 giờ khuya, họ nhâm nhi trà, trò chuyện đến tận sáng hôm sau.

          Còn ngày mùng mười họ cúng Vía đất (Thổ Công). Bắt nguồn từ quan niệm “đất có Thổ Công, sông có Hà Bá”, lễ vật gồm “tam sên”: 3 con tôm (cua), 3 quả trứng luộc và 3 miếng thịt heo quay (luộc). Rồi gia chủ mời con lân vào nhà diễn phục vụ, trước tiên, con lân phải cúi đầu lạy chào Thổ Địa rồi sau đó mới đến lạy bàn thờ Phật và gia tiên.

 

Món ăn chính trong 3 ngày tết của người Hoa là nồi thịt kho hột vịt nước dừa (người Việt gọi là thịt kho Tàu) cùng gà luộc, các loại bánh mứt, dưa hấu. Mùng ba tết, người Hoa không có phong tục cúng hóa vàng như người Việt. Một thập niên trở lại đây, mâm cỗ tết trong nhiều gia đình đã được “ Âu hóa” bằng các loại “bánh Tây” Kinh Đô, Đức Phát, Hỉ Lâm Môn… thay cho “thèo lèo cứt chuột”, rồi trà Lipton đóng hộp, chocolate nhân hạt điều… thay thế mứt dừa, mứt bí, mứt mãng cầu khiến dần mất đi hương vị tết cổ truyền của ngày xưa! 

 
< Trước   Tiếp >

Tìm kiếm bài viết

Click here !
Click here !
Click here !

Liên lạc online