Skip to content

Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size default color brick color green color
Bạn đang xem:Home arrow Bạc Liêu arrow Nhạc sĩ Năm Hưng (Trần Phước Thuận)
Nhạc sĩ Năm Hưng (Trần Phước Thuận) PDF In E-mail
Người viết: Trần Phước Thuận   
07/06/2014

Nhạc sĩ NĂM HƯNG và tập bản thảo Cổ nhạc tầm nguyên

* Trần Phước Thuận

          Trong giới đờn ca tài tử và cải lương có rất nhiều nghệ sĩ, nghệ nhân đờn hay hát giỏi, có nhiều diễn viên được khán giả ái mộ, nổi tiếng khắp nơi, nhưng những người có trước tác để truyền lại đời sau thì không được bao nhiêu, phải nói là thật ít nếu so với các bộ môn nghệ thuật khác. Một trong số người ít ỏi này là ông Võ Văn Giữ tự Tấn Hưng thường gọi là Năm Hưng, một danh cầm ở Nam bộ. Ông chào đời năm 1913 tại làng Phú Hữu, huyện Long Thành, tỉnh Biên Hòa (nay là tỉnh Đồng Nai) trong một gia đình nghèo khó. Ông lớn lên giữa xã hội tối đen của thời Pháp thuộc, chịu chung hoàn cảnh khổ đau của người dân nghèo trong buổi loạn ly.

         Trong khoảng thời gian này thực dân Pháp đã thẳng tay đờn áp các cuộc khởi nghĩa, các tổ chức yêu nước của ta, dùng mọi cách để đồng hóa dân tộc ta, các loại hình văn hóa phương Tây đang từng bước lấn dần văn hóa truyền thống của ta, trong lĩnh vưc âm nhạc thì “nhạc Tây” đã chiếm một vị trí đáng kể… Trong một hoàn cảnh khó khăn như thế mà chàng thanh niên Võ Tấn Hưng vẫn giữ vững lập trường của mình – vẫn giữ lấy những gì vốn có của dân tộc, dù cho các phong trào “Tây học” một ngày một lớn, văn hóa dân tộc bị lung lay, ông vẫn say sưa học tập đờn ca tài tử một trong những lọai hình văn hóa nghệ thuật truyền thống của dân tộc ta. Do duyên may gặp gỡ chàng thanh niên nhiều tâm huyết của đất Đồng Nai này được thọ giáo với ông Giáo Thinh một danh cầm lúc bấy giờ. Vốn tính hiền lành, đôn hậu, luôn hòa nhã với mọi người nên  được thầy thương bạn mến, ông Giáo Thinh nhận thấy chàng học trò này là người có đủ điều kiện kế thừa sự nghiệp của mình nên đã hết lòng truyền dạy những ngón đờn hay, Võ Tấn Hưng lại rất siêng năng học tập nên chỉ vài năm sau đã tiếp thu gần như trọn vẹn sở đắc của thầy, ngoài ra ông còn học tập cả những kinh nghiệm quí báu của của các bạn đồng môn và những người đi trước; ông lại thường tham gia đờn ca tài tử với bạn bè các nơi, tiếng đờn của ông lại rất mùi nên chỉ trong một thời gian ngắn cái tên Năm Hưng, cái tên mà thầy ông thường gọi đã được nhiều người biết đến. 

          Năm 1930, Võ Tấn Hưng đã bắt đầu cuộc đời hồ thủy rày đây mai đó, chàng nhạc sĩ chưa đầy hai mươi tuổi này như kiếp tằm phải nhả tơ, ông đã liên tiếp phục vụ nhiều đòan hát từ những đoàn hát nhỏ cho đến những đại bang. Đoàn hát đầu tiên mà ông phục vụ, đó là đoàn Phưốc Tường, nhưng chỉ được ít lâu ông lại hợp đồng với đoàn Long Phụng, rồi lần lượt sang các đoàn Tiến Hóa, Huỳnh Kỳ, Thinh Thinh … Năm 1940, ông được Bảy Cao mời về đoàn Hậu Tấn Bảy Cao, bắt đầu từ đó cuộc đời của ông có sự thay đổi khá lớn, ông được nhiều đại bang chú ý; nhưng cuộc đời nghệ sĩ của ông cũng như khóm phù bình trôi mãi theo dòng sông, Năm Hưng lại tiếp tục sang các đoàn đoàn Tiếng Chuông, Tân Hương Hoa, Kim Chưởng … Suốt mười lăm năm sống với ánh đèn sân khấu, nghệ thuật của ông càng điêu luyện hơn, tiếng đờn cùa ông truyền cảm và sâu lắng hơn, lại được nhiều người ái mộ và coi trọng. Kể như  người nghệ sĩ này đã đạt được một thành quả nhất định trong cuộc đời nghệ thuật của mình, nhưng ông vẫn nghe như thiếu một cái gì đó, có lẻ ông chưa tìm được hướng đi đúng đắn của cuộc đời. 

          Mãi đến năm 1946, khi ông về cộng tác với đoàn Mộng Vân, ông mới gặp được người bạn ý hợp tâm đầu, là soạn giả Mộng Vân. Tại đây ông mới thực sự tìm được hướng đi đúng đắn, đó là sáng tác giai điệu mới và biên soạn tác phẩm để lại cho đời sau. Mộng Vân đã động viên và tạo điều kiện giúp ông rất lớn trong việc làm có ý nghĩa tốt đẹp này. Năm Hưng đã sáng tác được nhiều bài bản mới như : Hạng vương túy tửu, Hương xuân hoài cảm, Hàn Tín tháo gươm, Tô châu diễm khúc, Sa giang diễm khúc, Tú cầu diễm lệ, Mã Yên sơn, Ngọc nát châu trầm, Hận tình ly oán, Thương hải băng sơn và một số bài bản mang tên các lài hoa như : Bích đào, Thược dược, Kê quan, Trà mi, Hải đường, Mộc hương … Song song với việc sáng tác tác phẩm, Năm Hưng còn ghi chép và sưu tầm các bài bản xưa để lưu lại cho thế hệ sau kế thừa. Ông đã mua một bàn đánh máy nhỏ để tiện việc ghi chép và sưu tầm, ông rất hăng say trong việc làm này, ông sắp xếp từng loại bài bản, sau khi ghi chép còn tham khảo và hiệu đính rất cẩn thận trước khi đánh máy. Trong thời gian này ông có thêm một người bạn mới đó là nhạc sĩ Trần Tấn Hưng (Năm Nhỏ) cũng là bạn đồng môn với Mộng Vân. Hai người có nhiều điểm trùng hợp, vừa là đồng nghiệp, vừa cùng chung chí hướng lại vừa trùng thứ trùng tên, nên hai người chỉ trong một thời gian ngắn đã trỡ nên đôi bạn vô cùng thân thiết. Năm 1950, sau khi Mộng Vân qua đời Năm Hưng đã đến Bạc Liêu ở một thời gian khá lâu để sưu tầm và biên soạn tác phẩm. Năm Nhỏ đã giúp đỡ Năm Hưng rất nhiều trong việc làm rất có ý nghĩa này.

           Năm 1954, Năm Hưng đã hòan thành được một tác phẩm, đây là quyển sách đầu tiên của ông mang tên Cổ nhạc canh tân, gồm 15 bản mới thường dùng cho sân khấu cải lương như : Nặng tình xưa, Bá hoa, Tống phong, Tùng lâm dạ lãm, Quí phi túy tửu, Giang Tô diểu ngữ, Kiều nương, Phước châu, Phong nguyệt, Hàng giang, Uyên ương hội vũ, Minh vương thưởng nguyệt, Tô Võ mục dương, Phục dược hồ, Khúc ca hoa chúc;  các bản này đa số do người Bạc Liêu sáng tác. Ông lại tiếp tục sưu tầm, ghi chép, biên soạn đến cuối năm 1971, ông đã hòan thành một bộ sách thật lớn, đó là bộ Cổ nhạc tầm nguyên, theo nhạc sĩ Năm Nhỏ thì tác giả đã chia bộ sách này thành bốn tập; tập I đã viết xong năm 1958 và cũng đã xuất bản vào năm đó, còn các tập kia mãi đến ngày ông qua đời vẫn chưa xuất bản được. Đây là một bộ sách đồ sộ đã được Năm Hưng ghi chép, phân loại, hiệu đính gần như đầy đủ các bài bản đờn ca tài tử và sân khấu cải lương trong suốt hai mươi năm dài; tiếc thay chưa xuất bản đươc trọn bộ(1).

Trong những năm cuối của cuộc đời Năm Hưng bị bệnh đau bao tử khá nặng, ông đã trở lại quê hương của mình cùng gia đình sinh sống ở đây; mặc dù tuổi già sức yếu nhưng ban đêm ông vẫn gắng sức dạy học trò, vẫn tiếp tục trả nợ cầm ca cho đến giây phút cuối. Vào một đêm gió mưa lạnh lẽo năm 1983, ông đã qua đời sau một cơn bạo bệnh để lại bao nhiêu tiếc thương cho thân nhân, bè bạn, cho những người ái mộ và những học trò thân yêu của ông.

Ông là người bạn thân thiết của Mộng Vân và Năm Nhỏ và có lẽ đó là nhịp cầu nối giữa ông với vùng đất Bạc Liêu, nên ông đã để lại tập bản thảo Cổ nhạc tầm nguyên nơi quê hương yêu dấu của hai người bạn tâm đầu ý hợp cũng là hai người đã đóng góp nhiều công sức trong việc hoàn thành bản thảo này. Hiện nay, trong Thư viện tỉnh Bạc Liêu còn lưu lại tập bản thảo khá dày được đóng bằng giấy đánh máy trong đó có một số trang viết bằng tay (có lẽ người sau này đã đóng thành một tập cho dễ bảo quản), trang bìa của còn bút tích của tác giả, phần trên cùng ghi Cổ nhạc tầm nguyên, kế đến là hàng chữ Sưu tầm và biên soạn của Nhạc sư Năm Hưng và dưới cùng là Mùa Đông năm Tân Hợi (1971). Nội dung bản thảo, nếu theo mục lục thì tác giả đã trình bày 160 bài bản, gồm các bản cổ và các sáng tác mới trong tiền bán thế kỷ XX, nhưng trên thực tế của tập bản thảo này thì chỉ còn lại 28 bản dài và 90 bản vắn mà thôi, 42 bản không rõ đã bị thất lạc từ lúc nào. 

Kẻ viết bài này may mắn được Thư viện Bạc Liêu cho mượn để tham khảo, cầm trên tay quyển bản thảo của ông, lòng bổng nhớ về miền đất rẫy Long Thành, nhớ người nhạc sĩ tài hoa với sức lao động bền bỉ trong mấy mươi năm cống hiến cho nghệ thuật không biết mệt mõi. Nay ông không còn nữa nhưng tác phẩm của ông vẫn còn đây – đứa con tinh thần của ông đã được kết tinh bằng công sức gần nửa đời người trên những trang giấy đánh máy nay đã ngã sang màu vàng, sắp sửa hư mục; nếu chúng ta không có kế hoạch in ấn để sử dụng thì tác phẩm này chẳng bao lâu nữa có lẽ sẽ theo chủ nhân của nó trở về miền cát bụi. 

 Chú thích :

(1) Mới đây, ông Võ Trường Ky, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa Thông tin tỉnh Long An đã nói với tác giả “các tập Cổ nhạc tầm nguyên còn lại đã được Nhạc sĩ Tấn Nhì (Thành phố Hồ Chí Minh) đánh vi tính và photo nhiều bản để lưu hành nội bộ.

Cập nhật ( 13/06/2014 )
 
< Trước   Tiếp >

Tìm kiếm bài viết

Click here !
Click here !