Skip to content

Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size default color brick color green color
Bạn đang xem:Home arrow Bạn đọc viết arrow TÌM HIỂU VỀ ĐẤT NƯỚC CANADA
TÌM HIỂU VỀ ĐẤT NƯỚC CANADA PDF In E-mail
Người viết: Trần Phước Thuận   
09/08/2015

TÌM HIỂU VỀ ĐẤT NƯỚC CANADA

* Trần Phước Thuận

Canada là một trong ba nước lớn ở Bắc Mỹ, tọa lạc tại địa đầu miền bắc của lục địa Châu Mỹ, phía bắc giáp Bắc Băng Dương (Aretic Ocean), phía đông giáp Thái Bình Dương (Pacific Ocean), gần bờ biển có quần đảo Saint-Pierre và Miquelon thuộc Pháp, phía tây giáp Đại Tây Dương (Atlantic Ocean) và phía nam giáp Hiệp chủng quốc Hoa Kỳ (United States of America), phía tây bắc giáp tiểu bang Alaska của Hoa Kỳ, phía đông bắc là đảo Greenland của Đan Mạch.

Lúc mới ra đời (1867), đất nước này có tên là Dominion of Canada, nhưng hiện nay từ dân chúng cho đến các văn kiện chính thức của nhà nước đều gọi tắt là Canada. Cái tên này có nguồn gốc từ chữ Knata trong ngôn ngữ của thổ dân Huron- Iroquois có nghĩa là ngôi làng. Người Việt Nam phiên âm là Ca-na-đa, ngày trước thường gọi bằng từ Hán Việt là Gia Nã Đại.

Theo kết quả nghiên cứu của các nhà sử học thì người Canada nguyên thủy nguyên là các dân du mục ở Châu Á từ 10.000 đến 12.000 năm trước công nguyên, họ đã vượt qua lớp băng đá trên eo biển Bering để đến Alaska, từ đây họ đi khắp Châu Mỹ từ bắc tới nam. Số người định cư ở Canada đã trở thành dân bản dịa ở đây như người Eskimos, người Indians ...

- Năm 1497, John Cabot khám phá ra Newfoudland và tuyên bố thuộc về Anh. Năm 1534, Jacques Cartier tìm ra khu vực St.Lawrence cho Pháp. Năm 1603, Samuel de Champlain đã thành lập khu dân cư đầu tiên – thành Québec trên bờ sông St.Lawrence và ông ta trở thành vị thống đốc Tân Pháp đầu tiên (New France). Sau đó các công ty của Anh, Pháp đến đây buôn bán trao đổi hàng hóa với dân bản địa. Tiếp theo là các cuộc tranh chấp đất đai, giành quyền kiểm soát diễn ra liên tục, vùng đất này không một ngày yên ổn. Bộ tộc Huron là bộ tộc thân Pháp bị bộ tộc thân Anh tiêu diệt, vua Pháp nóng lòng đã ra nhiều chính sách ưu đãi đối với di dân để tăng cường lực lựơng ...

- Từ năm 1756 đến năm 1763, cuộc chiến thật khốc liệt giữa thuộc địa Anh và thuộc địa Pháp : Năm 1759, tướng James Wolfe của Anh dẫn quân tấn công lãnh chúa Pháp Louis Joseph de Montcalm Gozon và chiếm thành Québec. Năm 1760, thành Montréal của Pháp cũng bị người Anh chiếm giữ. Năm 1763, Anh và Pháp ký hòa ước và Pháp đã nhường toàn bộ thuộc địa Bắc Mỹ cho người Anh.

- Năm 1776, Hoa Kỳ giành được độc lập, thuộc địa Anh chỉ còn vùng Canada và một số địa phương khác ở Bắc Mỹ. Năm 1858, Anh đã mở thêm thuộc địa British Columbia ở bờ biển Thái Bình Dương.

- Ngày 1 tháng 7 năm 1867, John Alexander Macdonald đã khánh thành nước tự trị Canada (Dominion of Canada), lúc bấy giờ chỉ có 4 tỉnh : Ontario, Québec, Nova Scotia, New Brunswick.

- Một thời gian sau đất nước được mở rộng thêm do sự gia nhập của các địa phương : Năm 1870, Manitoba gia nhập. Năm 1871, British Columbia gia nhập. Năm 1873, Prince Edward Island gia nhập. Năm 1905, Alberta và Saskachewan gia nhập. Năm 1949, Newfoundland gia nhập.

Canada hiện nay là một nước có diện tích rất lớn, đến 9.984.670 km2 đứng hàng thứ hai tên thế giới, chỉ sau Liên Bang Nga, nhưng dân số lại rất ít, theo thống kê của Liên Hiệp Quốc năm 1975 thì Canada có 22.830.000 người, đến năm 2001 được 30.007.097 người và đến năm nay cũng chỉ có khoảng 32.000.000 người. Bình quân chưa tới 4 người trên một Km2 (tỷ lệ này chỉ bằng 1/9 đối với Hoa Kỳ). Vào năm 1987, người gốc Anh chiếm hơn 40% dân số, thứ hai là người gốc Pháp chiếm 30%, các dân tộc khác là 30% còn lại. Nhưng đến nay nhiều dân tộc ở các nơi đến định cư nên tỷ lệ dân số thay đổi rất nhiều, cả người gốc Anh và gốc Pháp chỉ có 47%, Tô Cách Lan (Scotland) 14%, Ái Nhĩ Lan (Ireland) 13%, Đức 9%, Ý 4%, người Eskimos, người Indians và một số dân tộc bản địa khác chỉ có 3% dân số, 13% còn lại gồm các dân tộc da màu trong đó có Việt Nam.

Canada không có nhiều núi (chỉ có dãy Rocky chạy song song với bờ biển Thái Bình Dương và một vài dãy ở phía đông), nhưng lại có rất nhiều hồ, nổi tiếng nhất chính là Ngũ đại hồ : hồ Superior, hồ Huron, hồ Erie, hồ Ontario (hồ thứ năm là Michigan nằm ở Hoa Kỳ), ngoài ra còn nhiều hồ lớn khác như : Bear, Slave, Winnipeg ... Vùng đồng bằng nằm ở khu vực Ngũ đại hồ và sông St. Lawrence. Đất nước này cũng có nhiều sông lớn như sông Mackenzie chảy tư dãy Rocky đến Bắc băng dương, sông Yukon chảy ra Thái bình dương, sông St. Lawrence chảy vào Đại tây dương. Thác Niagara là một trong những cảnh quan tráng lệ nhất trên thế giới.

Về khí hậu thì ở Canada có bốn mùa rõ rệt, nhiệt độ của mùa hè cao nhất có thể lên đến +35độC, nhưng mùa đông nhiều lúc xuống đến –25độC và thường kéo dài từ 4 đến 5 tháng. Có nhiều khu vực khí hậu rất đặc biệt, mưa nhiều ở các vùng phía đông và phía tây, vùng trung tâm mưa ít hơn, vùng gần Bắc băng dương là vùng băng hà vĩnh cửu, vùng đồng bằng có nhiều đồng cỏ khí hậu ôn hòa hơn. Có rừng lớn ở phía nam.

Hai ngôn ngữ chính thức của Canada là tiếng Anh và tiếng Pháp, nhưng trên thực tế tiếng Anh được sử dụng nhiều hơn, chiếm đến 60% dân chúng toàn quốc; tiếng Pháp chỉ có 22%, chỉ được dùng ở tỉnh bang Québec và một số địa phương có người Pháp sinh sống; một số thổ ngữ cũng được dùng ở các lãnh thổ tự trị; ngoài ra các tiếng Đức, Ý, Tây Ban Nha, Trung Quốc, Việt Nam ... cũng được sữ dụng ở một số nơi.

Về tôn giáo thì có khoảng 35% dân số theo Thiên Chúa giáo, khoảng 26% dân số theo Tin Lành, số còn lại theo các đạo khác như : Do Thái giáo, Thổ Nhĩ Kỳ chính giáo, Phật giáo …

Ở Canada có nhiều tổ chức chính trị :

- Đảng Tự Do (Liberal Party) thành lập năm 1873 đại diện cho giới tư sản, đảng này từng là đảng cầm quyền trong các năm 1935 – 1957 và từ năm 1963 đến sau năm 1975.

- Đảng Bảo Thủ (Conservative Party) thành lập năm 1854 đại diện cho các tầng lớp trung và đại tư sản dân tộc và các giới điền chủ miền tây Canada, đảng này từng cầm quyền trong những năm 1957 – 1963 và hiện nay.

- Đảng Dân Chủ Mới (New Democratic Party) thành lập năm 1961, đây là sự liên kết của đảng Xã Hội Dân Chủ với các tổ chức Công Đoàn Canada.

- Đảng Tín Nghĩa Xã Hội thành lập năm 1935 đại diện lợi ích của giới đại tư bản miền tây Canada có chủ trương đòi tách rời tỉnh Quebec ra khỏi Canada. Tổ chức này thường gọi là Khối Québec (Bloc Québécois).

- Đảng Cộng Sản thành lập năm 1921.

Về cơ cấu tổ chức Nhà nước thì Canada là một nước liên bang độc lập trong khối Liên Hiệp Anh. Vì vậy người lãnh đạo cao nhất của Canada không phải là Tổng thống như các nước dân chủ khác, mà chính là Nữ hoàng Anh. Nữ hoàng sẽ cử một viên toàn quyền (Governor General of Canada) người Anh làm đại diện cho bà theo lời đề nghị của Thủ tướng Canada. Chính phủ Canada là cơ quan hành pháp tối cao, bao gồm nhiều Bộ trưởng (Minister) và những người cố vấn, đứng đầu là Thủ tướng (Prime Minister), thường thì vị này là thủ lĩnh của đảng chiếm đa số ghế ở Hạ nghị viện. Quyền lập pháp thuộc Quốc hội (Parliament of Canada), gồm hai viện : Hạ nghị viện (House of Commons) có 264 Hạ nghị sĩ do dân bầu, nhiệm kỳ 5 năm. Thượng nghị viện (Senate) có 102 Thượng nghị sĩ, số này không do bầu mà do vị Toàn quyền thay mặt Nữ hoàng chỉ định, nhưng Thượng nghị sĩ phải có tuổi từ 30 đến 75 và phải có một số tiền đủ đáp ứng theo điều kiện để thành một Thượng nghị sĩ. (Nữ hoàng hiện nay là Elizabeth II, Viên toàn quyền đại diện nữ hoàng tại Canada có tên là Michaelle Jean, Thủ tướng hiện nay là Stephen Harper thuộc đảng Bảo Thủ).

Canada tuy là một nước theo thể chế liên bang, nhưng các tỉnh bang trong nước đều gọi là Province có nghĩa là tỉnh để giữ truyền thống, nhưng trên thực tế các Province của họ không giống như các tỉnh thực sự của Trung Quốc hay Việt Nam, vì mỗi Province đều có quyền tự trị. Nhưng quyền tự trị ở đây cũng chưa hòan toàn, chưa giống một chính phủ riêng bao gồm các hệ thống hành pháp, tư pháp, lập pháp và các bộ phận kinh tế, giáo dục, y tế, xã hội ... nên Province của Canada cũng không giống như một tiểu bang (State) của Hoa Kỳ hay một bang (Bundesland) của Đức. Cũng vì Province có hình thức nửa giống tỉnh nửa giống bang, nên người Việt ở Canada thường gọi Province là tỉnh bang.

Thủ đô của Canada là Ottawa. Canada có tất cả 10 tỉnh bang và 3 lãnh thổ tự trị ở phía bắc, mỗi tỉnh bang và lãnh thổ tự trị đều có thủ phủ riêng :

1. Tỉnh bang British Columbia, thủ phủ là Victoria

2. Tỉnh bang Aberta, thủ phủ là Edmonton

3. Tỉnh bang Saskatchewan, thủ phủ là Regina

4. Tỉnh bang Manitoba, thủ phủ là Winnipeg

5. Tỉnh bang Ontario, thủ phủ là Toronto

6. Tỉnh bang Québec, thủ phủ là Québec

7. Tỉnh bang New Brunswick, thủ phủ là Fredericton

8. Tỉnh bang Nova Scotia, thủ phủ là Halifax

9. Tỉnh bang Prince Edward Island, thủ phủ là Chalottetown

10. Tỉnh bang Newfoudland and Labrador, thủ phủ là St.Jon’s

11. Lãnh thổ tự trị Yukon, thủ phủ là Whitehorse

12. Lãnh thổ tự trị Northwest Territories, thủ phủ là Yellowknife

13. Lãnh thổ tự trị Nunavut, thủ phủ là Iqaluit

Thủ đô và các thủ phủ đều là những thành phố lớn, mỗi thành phố đều có thế mạnh và ưu điểm riêng. Nhưng thành phố lớn nhất và nhiều ưu điểm nhất lại chính là Toronto, thành phố này tọa lạc tại miền đông nam của tỉnh bang Ontario, có dân số là 4.263.757 người. Có người nói tuy Ottawa là thủ đô, nhưng Toronto mới chính là trung tâm kinh tế, thương mại, tài chính, văn hóa hàng đầu của đất nước Canada. (sẽ có một bài viết riêng về thành phố xinh đẹp có đến 19 ngọn tháp cao nhất thế giới này).

Ngày Quốc khánh là : Ngày 1 tháng 7 (ngày thành lập nước Canada là ngày 1 tháng 7 năm 1867). Canada là  một nước thành viên của Liên Hiệp Quốc từ ngày 9 tháng 1 năm 1945. Canada cũng là nước thành viên của Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế của 24 nước tư bản chủ nghĩa, thành viên của khối quân sự Bắc Đại tây dương (NATO) và nhiều tổ chức quốc tế khác.

- Canada cũng đã cùng Việt Nam thiết lập mối quan hệ ngoại giao ở cấp đại sứ từ ngày 21 tháng 8 năm 1973.

- Đại sứ quán Canada đặt tại số 31 đường Hùng Vương – Thành phố Hà Nội. Điện thoại : 04.8.235500

- Lãnh sự quán Canada đặt tại số 203 đường Đồng Khởi – Quận I – Thành phố Hồ Chí Minh. Điện thoại : 08.8.242000

- Từ năm 1992 đến nay chính phủ Canada và chính phủ Việt Nam đã ký 5 Hiêp định về hợp tác kinh tế (16/1/1992 , 21/6/1994 , 21/6/1994 , 13/11/1995 , 14/11/1997) và nhiều văn bản khác về việc xuất nhập khẩu hàng hóa, dự án dịch vụ, phát triển hạ tầng, hỗ trợ tài chính ...

Canada là một nước có nền kinh tế phát triển và có nguồn năng lượng tự cung tự cấp, một nước có rất nhiều tài nguyên thiên nhiên, rất giàu có về khoáng sản, hiện là một trong những nước đứng đầu thế giới về khai thác bạch kim, kẽm, amian; đứng thứ nhì thế giới về sản lượng khai thác vàng, uranium, coban; đứng thứ ba về khai thác bạc, đứng thứ tư về khai thác chì, đứng thứ năm về khai thác sắt và đồng. Lâm sản thì có nhiều gỗ quí. Nông sản thực phẩm thì có lúa mì, hạt có dầu, gia súc, trái cây, đặc biệt là táo và các sản phẩm chế từ sữa. Nước tiêu thụ hàng hóa nhiều nhất cho Canada chính là Hoa Kỳ. Đối với Việt Nam cũng có mối quan hệ kinh tế rất mật thiết, một số công ty của Canada đang đầu tư làm ăn ở Việt Nam như : Tiberon Minerals, Manulife, Telesat of Ottawa, GE Canada and GE Systems, Internation Enginering, Danon Foods Co. Ltd, Group Coaticook Veterinary Clinic/ADAX ...

Hệ thống giáo dục tại Canada được chia ra làm 6 cấp : Mẫu giáo 1 năm, Tiểu học 6 năm, Trung học 6 năm, Đại học 3 năm, Thạc sỹ 2 năm, Tiến sỹ 3 năm (ở Việt Nam cũng có 6 cấp nhưng thời gian mỗi cấp khác hơn : Mẫu giáo 1 năm, Tiểu học 5 năm, Trung học 7 năm, Đại học từ 4 năm tới 6 năm, Thạc sỹ 2 năm, Tiến sỹ 3 năm). Canada có các trường công lập và tư thục thừ Mẫu giáo cho đến Đại học. Nhưng giáo dục lại thuộc trách nhiệm của tỉnh bang theo hiến pháp Canada, vì vậy có một số khác biệt  về giáo dục giữa các tỉnh bang, tuy nhiên tiêu chuẩn khắp đất nước vẫn được đánh giá một cách đồng bộ.

Ở Canada có nhiều dân tộc nên văn hóa rất đa dạng; nghệ thuật đương đại rất phát triển, hiện nay đang có hàng ngàn công trình kiến trúc, Viện bảo tàng, nhà triển lãm tranh và viện nghệ thuật trên khắp đất nước. Canada còn là một nước có nền âm nhạc và điện ảnh lớn nhất thế giới hiện nay. Về Văn học thì Canada cũng có nhiều thành tựu và đặc điểm, nhất là Văn học thiếu nhi, ở đây hàng năm có tổ chức giải CLA book of the year, đây là giải thưởng văn học dành cho sách văn học thiếu nhi được thành lập từ năm 1947 để trao tặng cho cho các tác giả có những tác phẩm thiếu nhi xuất sắc phát hành trong năm tại Canada. (giải thưởng thường niên này cũng giống như hai giải ở Hoa Kỳ, đó là giải Newbery thành lập năm 1922 dùng trao tặng hàng năm cho những tác giả có tác phẩm xuất sắc về văn học thiếu nhi và giải Caldecott thành lập năm 1938 dùng để trao tặng hàng năm cho cho những người vẽ minh họa xuất sắc truyện tranh thiếu nhi).

Nói tóm lại, Canada là một đất nước rất xinh đẹp, có mùa thu thật tuyệt vời; một đất nước phồn vinh, có nhiều tài nguyên phong phú và nội lực rất dồi dào, có nhiều công trình xây dựng to lớn vào bậc nhất thế giới. Canada còn là một nước rất nổi tiếng về vấn đề bảo trì hòa bình tại những vùng căng thẳng vì chiến tranh. Nếu nói Việt Nam là hòn ngọc Viễn Đông thì Canada chính là hòn ngọc ở Bắc Mỹ.

Cập nhật ( 09/08/2015 )
 
< Trước   Tiếp >

Tìm kiếm bài viết

Click here !
Click here !
Click here !

Liên lạc online