Skip to content

Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size default color brick color green color
Bạn đang xem:Home arrow Bạn đọc viết arrow Đồ chơi của trẻ - vấn đề xã hội cần đặc biệt quan tâm
Đồ chơi của trẻ - vấn đề xã hội cần đặc biệt quan tâm PDF In E-mail
Người viết: Nguyễn Thị Phú   
18/01/2017

Đồ chơi của trẻ - vấn đề xã hội cần đặc biệt quan tâm

* Nguyễn Thị Phú

Tuổi thơ bao giờ cũng gắn bó với đồ chơi. Đồ chơi là nguồn vui, là người bạn gần gũi, thân thiết và không thể thiếu trong cuộc sống của trẻ, nhất là khi đang ở tuổi mầm non. Đồ chơi có khi là đối tượng để trẻ khám phá thế giới xung quanh, có khi lại là công cụ để trẻ thao tác các hoạt động, là chỗ dựa cho các trò chơi tưởng tượng của trẻ. Đồ chơi cần với trẻ như cơm ăn, áo mặc, như sách giáo khoa với học sinh, như công cụ với người lao động. Chơi là cuộc sống của trẻ, vì vậy việc lựa chọn đồ chơi cho trẻ như thế nào là vấn đề toàn xã hội phải hết sức quan tâm; đặc biệt là các nhà giáo dục và nhà thiết kế đồ chơi.

 

Trẻ em là tương lai của đất nước,  là những mầm non mà một ngày nào sẽ trở thành cây đại thụ che bóng cho đời. Thế nhưng từ một mầm non đến cái cây trưởng thành là cả quá trình mà trong đó người chăm nom tưới tẩm là một nhân tố quyết định. Cây non dễ nấn chỉnh, con non dễ dạy, tuy nhiên đừng vì thế mà người cha, người mẹ lơ là dễ dãi; ngược lại, giai đoạn này cần đến sự nghiêm túc của đấng sinh thành nhất. Môi trường xung quanh con, những thứ mà trẻ thường tiếp xúc, từng cử động cất nhắc đều phải được đặt gọn trong tầm mắt quan tâm của cha mẹ, thậm chí đến đồ chơi cho trẻ cũng không thể qua quýt.

Vậy cho trẻ chơi như thế nào? Những loại đồ chơi nào ngoài việc đảm bảo cho trẻ được phát triển toàn diện còn mang tính giáo dục hàm chứa? Đó là câu hỏi đáng được quan tâm ở các bậc phụ huynh. Tiếc rằng, không hẳn phụ huynh nào cũng hiểu được những món đồ chơi đem lại ý nghĩa đến thế nào cho trẻ. Người ta thường chỉ quan niệm chung chung rằng, có tuổi thơ nào mà không trải qua bên những người bạn nhỏ bé ấy, họ chỉ thấy những nụ cười khanh khách của trẻ trước những món đồ chơi, thế nhưng đằng sau đó còn có những thứ đang được hình thành và lớn lên.

Khi mà trẻ biết mở to đôi mắt nhìn ngắm mọi vật xung quanh cũng là lúc trẻ học hỏi biết bao điều thú vị từ cuộc sống. Đặc biệt, những gì càng gần gũi càng là đối tượng dễ dàng ảnh hưởng đến tâm trí non nớt của chúng nhất. Thời điểm từ hai đến ba tháng tuổi là lúc khái niệm vui chơi bắt đầu lôi kéo được sự chú ý của trẻ. Và cho đến một tuổi thì đồ chơi không chỉ là người bạn sớm tối, mà còn là nơi trẻ tìm hiểu khám phá, là công cụ để trẻ thao tác các hoạt động, phát huy và “thực tế” hóa những tưởng tượng của chúng. Không có gì tốt cho sự phát triển của trẻ hơn sự vui chơi. "Các nghiên cứu về não bộ, cũng như nghiên cứu trong các lĩnh vực khác, đã cho thấy ngày càng rõ hơn về nhu cầu được vui chơi của tuổi thơ. Chơi đùa đóng vai trò là cơ chế tiếp sức cho những suy nghĩ mang tính can đảm, sáng tạo và nghiêm túc ở tuổi trưởng thành.” (Tina Bruce – tác  giả hàng đầu về Giáo Dục Mầm Non).

Quan trọng hơn hết, vui chơi giúp trẻ được hoạt động, lựa chọn và thực hiện hoạt động mang tính làm chủ. Các em phải có kinh nghiệm với nhiều nội dung phong phú (nghệ thuật, âm nhạc, ngôn ngữ, khoa học, toán học, quan hệ xã hội) vì vui chơi có liên quan đến giác quan, nhận thức, trải nghiệm tình cảm – xã hội, kích thích sự phát triển não bộ. Thông qua đồ chơi, người lớn có thể lồng vào đó quan hệ đạo đức và ứng xử văn minh giữa người với người giúp hình thành nhân cách cho trẻ. Những chuẩn mực đạo đức xã hội được trẻ chấp nhận một cách tự nhiên, nhẹ nhàng thoải mái chứ không gò bó như môn luân lý đạo đức. Khi chơi cũng chính là khi trẻ học. “Học mà chơi – chơi mà học”, phương châm này rất phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của trẻ mà các nhà giáo dục đã đưa ra, các cô giáo mầm non cũng đều đã biết.

Theo tiến sĩ Montessori, về cơ bản vui chơi là một nhu cầu tự phát có mục đích và hoàn toàn tự nguyện. Trẻ em dần dần thích ứng với xã hội qua các trò chơi cũng như mở rộng những ý tưởng mới, tăng cường sáng tạo bằng cách sử dụng những kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng xã hội, ngôn ngữ, và thể chất. Ngoài ra, vui chơi còn giúp các em tránh xa những ảnh hưởng tiêu cực về tâm lý.

Vui chơi là công việc của trẻ. Cũng như người lớn làm việc, công cụ “làm việc” của trẻ là đồ chơi. Đồ chơi đưa đến cho trẻ cơ hội tìm hiểu cách hoạt động của sự vật, các thao tác với đồ chơi xây dựng kỹ năng sử dụng cơ thể và sức khỏe, tận dụng trí tưởng tượng, đồ chơi còn đưa ra thử thách để trẻ em tập tành kỹ năng xử lý vấn đề. Thông qua đồ chơi, trẻ cũng tìm hiểu về thế giới của các em, về chính mình và các bạn khác. Bởi ở các trường mầm non, khi các em chơi chung với nhau cũng là khi các em làm quen với khái niệm hợp tác. Nội dung trò chơi cũng cần trí tưởng tượng và kinh nghiệm của chính đứa trẻ. Cho nên, trẻ em cần được tìm hiểu những đồ chơi đem lại cho các em những lợi ích thực thụ đó.

Theo một chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục cũng đồng thời là giám đốc của chuỗi trường mầm non Podar Jumbo Kids ở Ấn Độ, bà Swati Popat Vats, trẻ cần được chơi những trò chơi mang tính xây dựng và lành mạnh. Các đồ chơi chạy bằng pin, trò chơi điện tử… không được coi là đồ chơi lành mạnh bởi chúng gây ra các vấn đề về nhận thức, cảm xúc và xã hội. Vậy cha mẹ và các cô giáo mầm non nên lựa chọn loại đồ chơi nào để giúp trẻ vừa xây dựng kỹ năng sống, vừa trở nên thông minh hơn? Câu trả lời nằm ở những món đồ có đặc tính như sau:

1. Tăng cường khả năng tự lập

Đồ chơi cần giúp trẻ nâng cao tính tự lập thay vì phải nhờ tới người khác, do đó không nên cho trẻ chơi các đồ chơi chạy bằng pin.

2. Giúp trẻ phát triển toàn diện

Lựa chọn những đồ chơi giúp trẻ phát triển nhiều hơn một kỹ năng.

3. Gia đình và cộng đồng

Dường như trẻ sẽ chơi nhiều hơn khi có người lớn chơi cùng. Bà Swati Popat Vats cảnh bảo rằng chơi cùng không có nghĩa người lớn sẽ điều khiển cuộc chơi bởi sẽ khiến trẻ căng thẳng và không giúp tăng cường nhận thức cho trẻ. Hãy lựa chọn những đồ chơi đòi hỏi làm việc nhóm.

4. Xây dựng các mối quan hệ và thói quen tự kiểm soát bản thân

Các đồ chơi cho bé đóng vai là rất tốt. Khi trẻ biết làm theo các nguyên tắc của trò chơi và khuyến khích trẻ khác chơi theo nguyên tắc này, chúng sẽ phát triển thói quen tự kiểm soát.

5. Tốt cho tinh thần và sức khỏe

Đồ chơi cần mang lại cảm giác an toàn cho trẻ. Mọi đồ chơi khiến trẻ lo lắng hay sợ hãi đều không tốt cho tinh thần và sức khỏe của trẻ.

6. Nhận thức về sở hữu

Đồ chơi phải thuộc về trẻ, trẻ có quyền cất đi và làm mọi việc liên quan tới món đồ đó. Những đồ chơi cần người lớn giám sát khi chơi sẽ không giúp trẻ ghi nhớ được cảm giác nó thuộc về sở hữu của trẻ.

7. Cơ hội tham gia

Trẻ cần có khả năng tham gia vào trò chơi hay đồ chơi. Đồ chơi mà tự vận hành không cần sự tham gia của trẻ sẽ khiến trẻ nhanh chán, cáu giận và bạo lực.

8. Giao tiếp

Phát triển ngôn ngữ là một trong những kỹ năng quan trọng được phát triển qua trò chơi và đồ chơi. Hãy đảm bảo rằng đồ chơi bạn lựa chọn giúp trẻ phát triển kỹ năng này.

9. Khám phá

Cho trẻ cơ hội khám phá toàn bộ món đồ chơi, không làm gián đoạn hay dẫn dắt trẻ. Cảm giác khám phá và vui vẻ là phần thiết yếu của cả việc chơi và học.” (Cách chọn đồ chơi thông minh cho trẻ – Khánh Vi –theoidiva )

Đồ chơi có ý nghĩa vô cùng to lớn với sự phát triển và hình thành nhân cách trẻ thơ, nhưng không phải đồ chơi nào cũng có ý nghĩa như vậy. Hiện nay thị trường đồ chơi ở nước ta muôn hình muôn vẻ. Ngoài những loại đồ chơi được sản xuất trong nước còn có những đồ chơi nhập từ Trung Quốc, Thái Lan…trong đó có cả những đồ chơi phản giáo dục. Điều đáng lo ngại là các bậc phụ huynh khi mua đồ chơi cho trẻ, nhiều người chưa ý thức được việc mua đồ chơi mang tính giáo dục và phù hợp lứa tuổi. Họ thường mua theo yêu cầu, đòi hỏi của trẻ.

Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kĩ thuật mang lại nhiều thành tựu to lớn cho sự phát triển kinh tế – xã hội. Bên cạnh những thành tựu đó là sự xuất hiện ngày càng nhiều những thứ đồ chơi và phim ảnh hiện đại. Ngoài những đồ chơi đẹp về hình thức, đa dạng về kiểu dáng rất hấp dẫn trẻ còn không ít những đồ chơi phản giáo dục. Đa số những thứ đó được nhập từ Trung Quốc sang. Cảm giác rờn rợn khi nhìn những con bọ cạp đang từ từ chuyển động dưới sự điều khiển của bộ động cơ điện; những rô bốt hiện đại, tay cầm kiếm, tay cầm lá chắn cũng đang chuyển động trong tư thế sẵn sàng “xả thân”. Hiện đại thật nhưng cũng kì dị thật! Và những chiếc xe, cỗ pháo có điều khiển từ xa; những khẩu súng lục, đao, kiếm, dao găm; những trò chơi điện tử… đã lôi kéo, thu hút đông đảo trẻ em ở các lứa tuổi tham gia. Thêm vào đó, những bộ phim chưởng, phim kinh dị đã gây cho trẻ tâm lí hoang mang, sợ hãi, ác cảm và sự hiếu chiến.

Nhiều bậc phụ huynh cho rằng, trẻ em thì phải hiếu động, có chơi đánh nhau cũng là chuyện thường. Họ còn mua sắm cho con những đồ chơi kích động bạo lực, làm cho tính hiếu động của trẻ càng tăng; trẻ càng muốn khẳng định sức mạnh của mình với chúng bạn. Nhiều trận đánh giả đã chuyển sang đánh thật dẫn đến sứt đầu, bể trán, thậm chí có khi gây tai họa khôn lường! Không ít phụ huynh đã cay đắng gánh chịu hậu quả ghê gớm do những trò chơi dại dột mà con trẻ gây nên.

Trẻ sử dụng đồ chơi bạo lực

Trong khi đó, mảng đồ chơi dân gian mang tính dân tộc, tính cổ truyền đang chìm dần và dường như bị lãng quên. Nên biết rằng, chính những mảng đồ chơi ấy lại là cơ sở để giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, là thể hiện tính thẩm mỹ, nét đặc sắc của nền văn hóa Việt Nam. Mảng đồ chơi dân gian mà cô giáo, bố mẹ hay các cháu có thể tự tay làm bằng những vật liệu dễ kiếm cũng hết sức thú vị. Những con gà mồng đỏ gáy sáng, những con ngựa, con lợn bằng bột, bằng đất nặn đẹp như tranh làng Hồ; những con trâu lá đa, lá mít; bao đèn lồng, cánh diều, rối dẹt bằng giấy…tuy giản dị nhưng đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc đã tạo cho trẻ tình cảm yêu thương gắn bó với quê hương, đất nước và con người Việt Nam.

 Tóm lại, đồ chơi hiện đại giúp trẻ sớm tiếp cận với thời đại mới, thời đại khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin; nền kinh tế tri thức và công nghệ kỹ thuật số giúp cho tư duy của trẻ phát triển nhanh. Nhưng nếu quá đề cao đồ chơi hiện đại sẽ làm mất đi giá trị truyền thống, làm máy móc hóa cuộc sống của trẻ, dễ dẫn đến bạo hành. Ngược lại, nếu chỉ chăm chăm phát triển đồ chơi truyền thống sẽ làm trẻ bị lạc hậu, bảo thủ, không phát triển được tư duy phù hợp thời đại. Bởi vậy, cần tạo nên sự hài hòa, cân xứng giữa giá trị thẩm mỹ truyền thống với hiện đại. Có như vậy mới giáo dục cho trẻ có tư tưởng đung, tình cảm đẹp và cuộc sống cá nhân hài hòa, phong phú.

Vấn đề trước mắt chính là khắc phục một cách có hiệu quả tình trạng đồ chơi phản giáo dục tràn lan đồng thời thiết lập môi trường chơi – học phát triển lành mạnh cho thế hệ mầm non.

Để làm được điều này, chúng ta phải phối hợp đồng bộ giữa gia đình, nhà trường và xã hội; làm cho trẻ không có cơ hội tiếp xúc với những loại đồ chơi có ảnh hưởng không tốt. Về phía nhà trường, cô giáo là người trực tiếp tổ chức, hướng dẫn trẻ chơi cần phải định hướng cho trẻ chơi những đồ chơi thẩm mỹ, phù hợp với lứa tuổi và mang tính giáo dục. Tạo một môi trường tốt nhất để trẻ phát huy hết khả năng sáng tạo trong khi chơi. Rất cần thiết phải nới rộng giữa các em những mối quan hệ tốt đẹp với bạn bè hay trong nhóm chơi, tạo nên nét đẹp trong hành vi của trẻ. Ngoài ra, cô giáo cần phối hợp với gia đình về phương pháp giáo dục và lựa chọn đồ chơi thích hợp.

Cùng với nhà trường, gia đình phải kiên quyết không mua những loại đồ chơi có tác động xấu đến sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ. Các bậc phụ huynh cần thường xuyên tìm hiểu nhu cầu chơi và hành động chơi của trẻ để có phương pháp giúp trẻ chơi một cách bổ ích.

Bên cạnh việc phối hợp giữa gia đình và nhà trường, các tổ chức xã hội cũng cần phải có sự hỗ trợ mang tầm quốc gia và các biện pháp giúp đỡ của cộng đồng. Các doanh nghiệp sản xuất đồ chơi, các đơn vị, tổ chức kinh doanh đồ chơi phải loại trừ triệt để những đồ chơi phản giáo dục. Các cơ quan chức năng, các ngành thông tin đại chúng cũng phải phối hợp lên tiếng. Có vậy, việc giáo dục trẻ mới được đồng nhất và mới mong đem lại hiệu quả cao.

Với lòng yêu thương nhân ái, với trách nhiệm và bổn phận của những cô giáo, những người làm cha, làm mẹ, chúng ta hãy giúp trẻ thơ phát triển thật tốt trong những năm tháng sớm nhất của cuộc đời bằng cách định hướng đúng những giá trị Chân – Thiện – Mĩ trong mọi hoạt động, học tập, sinh hoạt và vui chơi của trẻ. Hãy biến khẩu hiệu “Trẻ em hôm nay là thế giới ngày mai” thành hiện thực. Hãy giáo dục lòng nhân ái cho trẻ bằng cách loại trừ những đồ chơi bạo lực!  

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1]. Lê Đình Bình, Tạo hình và phương pháp hướng dẫn hoạt động tạo hình cho trẻ em - Hoạt động tạo hình, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội ,2008..

[2]. Đặng Hồng Nhật, Tạo hình và phương pháp hướng dẫn hoạt động tạo hình cho trẻ em - Làm đồ chơi, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2008.

[3]. Lê Thanh Thuỷ, Phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non, Nxb Đại học Sư phạm, 2008.

 [4]. Nguyễn Ánh Tuyết, Những điều cần biết về sự phát triển của trẻ thơ,  Nxb Giáo dục, Hà Nội 1996.

[5]. Nguyễn Ánh Tuyết, Tổ chức hướng dãn trẻ mẫu giáo chơi , Nxb ĐHQG, Hà Nội 2000.

 [6.] Tìm hiểu phương pháp Montessori http://www.mamnonmaytrang.edu.vn/goc-phu-huynh/tim-hieu-phuong-phap-montessori/chi-tiet/77.html

 
< Trước   Tiếp >
TRANG WEB GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM TỈNH BẠC LIÊU Số 170 Bản ra thường kỳ năm 01&15/08/2017 - Phật lịch 2561

Các danh mục khác

Thăm dò ý kiến

Google đánh giá

Google Page Rank
Powered by: Viet IT

Alexa xếp hạng

Statistics

OS: Linux v
PHP: 5.4.45
MySQL: 5.5.47
Thời gian: 15:22
Caching: Enabled
GZIP: Disabled
Thành viên: 5
Tin tức: 4090
Liên kết web: 0

Tìm kiếm bài viết

Click here !
Click here !
Click here !

Liên lạc online