Skip to content

Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size default color brick color green color
Bạn đang xem:Home arrow Biên Khảo arrow DÂN TỘC BĂH NAR ĂN TẾT CHƠ RUH KƠR (Hoàng Hà)
DÂN TỘC BĂH NAR ĂN TẾT CHƠ RUH KƠR (Hoàng Hà) PDF In E-mail
Người viết: ThanhHung   
14/01/2009

DÂN TỘC BĂH NAR ĂN TẾT CHƠ RUH KƠR

* Hoàng Hà

Dân tộc Băh Nar tụ cư ở huyện Vân Canh, Vĩnh Thạnh (tỉnh Bình Định) và huyện Mang Giang, An Khê (tỉnh Gia Lai). Họ mừng ngày Chơ Ruh Kơr (tức ăn Tết) trùng vào dịp Tết Nguyên đán của người Kinh. Đồng bào Băh Nar tổ chức ngày Tết rất chu đáo. Việc đầu tiên là chuẩn bị nhiều chóe rượu cần cho từng gia đình và cho cả làng. Rượu cần của họ được làm từ gạo, kê hay bo bo với các loại men tự tạo làm bằng các loại cây ở núi rừng có khi tới 32 loại cây, gồm men say, men cay, men ngọt... Rượu cần được chứa trong những chóe bằng đất nung, có màu nâu sẫm và phải ủ từ một tháng trở lên thì rượu mới ngon, mới ngọt, mới thơm.

Ngay từ chiều trước ngày hội chính thức, khách xa, gần lần lượt đến dự. Già làng và những người chủ gia đình lo đón tiếp. Gặp nhau, họ tay bắt mặt mừng, ôm lấy nhau cùng hút thuốc, ăn trầu và thăm hỏi sức khỏe, chuyện làm ăn thật huyên náo. Cả một cộng đồng thật đông vui. Đám thanh niên, phụ nữ, trẻ em tập trung ở sân nhà Rông. Còn các già làng bàn chuyện cho ngày lễ trong nhà Rông. Chiều tối hôm đó, chủ và khách ăn cơm chung trong gia đình. Các món ngon được đem ra chiêu đãi, tất cả thực phẩm đều mới nên gọi là bữa cơm mới.

Qua ngày hôm sau là ngày lễ chính. Những con heo được giết thịt chia phần cho mỗi nóc nhà trong làng. Những gia đình bà con ở xa cũng được một xâu thịt. Đến tối, khi nghe tiếng trống Pơ nững (trống lớn) lần thứ nhất, mọi người mặc những bộ quần áo mới may theo trang phục truyền thống. Đặc biệt, cánh thanh niên quần áo màu sắc sặc sỡ tụ về trước sân nhà Rông. Họ mang những chóe rượu cần đến đặt trước sân. Khi có tiếng trống Pơ nững thứ hai, chủ và khách đã có mặt đông đủ bên cây nêu sắp dựng.

Việc đầu tiên là bóc lớp lá chuối đậy chóe rượu ra và cho nước suối vào để rượu sủi tăm. Cắm xung quanh miệng chóe những cần làm bằng trúc, cây lồ ô dài độ 1m. Những con vật dân cúng là gà và phải là trống, mồng càng to càng qúy. Đống lửa được cho thêm củi để bùng cháy. Chủ lễ là Già làng lấy lá dong làm 3 phễu cột vào cây nêu theo thứ tự muối, gạo và cái trên cùng để trống. Người chủ tế nhổ lông cánh gà, cắm vào đầu cây nêu, dùng dao cắt tiết gà, lấy máu phết lên từng lông một. Lấy một tí huyết cho vào phễu lá trên cùng. Con gà được đem thui, lấy tí gan, mề, da, thịt bỏ chung với phễu huyết. Con gà thui được đặt trên tấm lá bốc hơi nghi ngút. Những làng làm ăn khá thì cúng heo, bò, trâu. Cây nêu bây giờ được trai tráng trong làng dựng lên. Người chủ tế, tay phải cầm cần rượu, tay trái áp sát chóe rượu, đọc bài cúng:

Hỡi Giàng/ Giàng sông, Giàng núi/ Xin Giàng cứu giúp/ Cây không thối nghẹn, hỏng nát/ Lổ không cũng ra /Lổ tự nhiên cũng mọc/ Xin cu đất không moi/ Kiến không tha đi/ Muốn bụi lúa ban ngày bằng bụi sả/ Ban đêm bằng cây đa/ Đừng để con sâu ăn/ Vàng trắng, khô ngọn, nứt nẻ/ Muốn có toàn hạt chắc mẩy/ Để một nửa nhà, đầy nhà/ Còn để trút vào chái nhà...

Sau lễ cúng, chủ và khách kéo nhau đến các chóe rượu. Già làng uống trước, rồi đến khách mời, sau mới tới lượt các thành viên trong cộng đồng. Bánh nếp được bóc ra, thịt được cắt thành miếng để đầy trẹt “ktơ” (trẹt cây giang). Cả làng cùng nhau ăn Tết. Họ mời nhau từng chóe rượu. Hết chóe này sang chóe khác. Hết rượu thì đổ thêm nước vào. Uống cho đến khi rượu nhạt. Trai gái nổi cồng chiêng múa hát. Cả làng vui vẻ quây quần, chuyện trò thâu đêm. Nếu ai say thì ngủ ngay tại chỗ.

Tết Chơ Ruh Kơr của người Băh Nar còn tổ chức ở từng gia đình. Khi từ nhà Rông trở về, mỗi gia đình mời khách về nhà mình, gọi là ngày “đơp” (ngày thăm hỏi). Khách đi trước, dàn cồng chiêng theo sau gõ nhịp vang lừng. Những chóe rượu ngon nhất lại được đem ra mời khách uống cả đêm, cả ngày. Trai gái cùng nhau uống rượu. Đoàn khách đi khắp mọi nhà chúc tụng thăm hỏi lẫn nhau.

Ngày nay đồng bào Băh Nar vẫn tổ chức ăn Tết Chơ Ruh Kơr nhưng có đơn giản hơn, bãi bỏ những hủ tục lạc hậu, rườm rà. Đoàn khách tham gia “đơp” thường gồm những người có uy tín của làng, đại diện các đoàn thể và ưu tiên đến thăm hỏi chúc tụng những gia đình chính sách. ª

Cập nhật ( 14/01/2009 )
 
< Trước   Tiếp >

Tìm kiếm bài viết

Click here !
Click here !
Click here !

Liên lạc online