Skip to content

Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size default color brick color green color
Bạn đang xem:Home arrow Biên Khảo arrow Một vùng tuổi thơ (GSTS Nguyễn Thuyết Phong)
Một vùng tuổi thơ (GSTS Nguyễn Thuyết Phong) PDF In E-mail
Người viết: ThanhHung   
01/04/2009

MỘT VÙNG TUỔI THƠ MỸ TRÀN ĐẦY ÂM NHẠC VIỆT

* GS.TS Nguyễn Thuyết Phong

Trẻ thơ rất hồn nhiên như tiếng nhạc đi vào tay chúng ta trong công viên hay ngoài đường phố. Những âm thanh ấy đến và đi không hẹn trước. Tôi đi trên con đường âm nhạc hơn 50 năm, âm thanh cứ thế mà đến và đi. Và tôi cũng bắt gặp những những điều kỳ diệu của trẻ thơ trong lộ trình âm nhạc của mình ở nhiều nơi trên thế giới mà tôi đã đi qua. Những nỗi vui mừng, những rạo rực như ngày Xuân khi các em được nghe tiếng đàn bầu, đàn klông-pút, đàn t’rưng, sáo trúc, hay tiếng trống cơm vang lên ở các trường mẫu giáo, tiểu học, trung học nơi tôi từng đến hướng dẫn âm nhạc.

Âm nhạc tôi chọn đưa ra giới thiêu với các em là những câu ca dao, những bài đồng dao, những nhạc cụ dân tộc Việt Nam nhẹ, xinh, dễ nghe, dễ thực tập, đồng thời từ đó các em cũng có thể vhế tạo mô hình. Mặc dù lịch làm việc ở hơn 40 trường đại học và các thính phòng âm nhạc ở các nước, các tiểu bang Hoa Kỳ dầy đặc, nhưng nhu cầu mang âm nhạc đến tuổi thơ vẫn luôn nằm trong ước vọng của tôi. Tôi muốn làm cái gì đó cho tuổi thơ. Tuổi thơ của tôi hay của các em đều có một cái gì giống nhau. Đến với các em, tôi cũng tìm lại chính mình. Cả hai đều có một nhu cầu: Một niềm vui qua âm thanh. Tôi nén chút thời gian giảng dạy các lớp Cao học, Tiến sĩ ở các đại học để có dịp tiếp cận các em. New Hampshire, Boston, Ohio California, rồi lại Washinhton, v.v. nơi nào tôi đến đều có một kỷ niệm với các em thật khó quên. Nhất là khi 10, 15 năm sau vô tình gặp lại các em ở đại học, nhắc chuyện cũ, âm thanh cũ càng cảm thấy niềm vui nhân đôi: Âm nhạc Việt Nam sao mà tuyệt với thế! Nó vẫn ở mãi trong tâm thức các em khi hát lại cho tôi nghe câu Cò lả, câu Lỳ cây bông, tiếng t’rưng, tiếng đàn bầu…

Trong bối cảnh giáo dục âm nhạc ấy, các học sinh Mỹ học bất cứ gì cũng là Mỹ. Vì thế, các chương trình hướng dẫn âm nhạc Việt Nam đi vào tim các em như một điều gần gũi, không xa lạ. Nhiều bà mẹ cũng xin đến nghe và nắm tay con mình để trợ giúp đánh từng tiếng đàn; con hát tiếng Việt, mẹ vỗ tay khen hay. Các em thường phản ứng ở một điểm chung sau các bửoi dạy: Âm nhạc Việt dễ thích, nhẹ nhàng, đáng yêu, chẳng những không kỳ quặc mà còn phải nói tuyệt diệu. “It’s col! Awsome!” các em tranh nhau mà chơi đàn. Trong tay các em còn có hành trang là các sách giáo khoa mà tôi đã soạn hoặc hợp soạn với các nhà giáo Mỹ như From Rice Paddies and Temphe Yards (“từ ruộng lúa đến sân đình”, nxb. World Music Press hay Bridges to Asia (“Nhịp cầu châu Á “, nxb. Silver Burdett Ginn). Sách có khi được tái bản đến lần thứ 5, có kèm theo CD. Những bài hát trải qua 3 công đoạn thực tập gồm: (1) đọc lời bằng tiếng Việt, và (3) hát lời dịch bằng tiếng Mỹ. Công đoạn thứ 3 là khó khăn nhất. Trong ban biên tập gồm các nhạc sĩ, các nhà ngữ học, các nhà giáo dục âm nhạc (music sducators) làm việc với năm để bàn rốt ráo từ cách chuyển ngữ làm sao không trái tai, chói tai, nghịch ý. Thực ra việc này không dễ chút nào! Nhưng cố làm sao để các em không phải là người Việt mà “hát” được tiếng Việt là chính yếu (vì ngôn ngữ nào cũng có nét đặc trưng của âm nhạc nước đó), còn hát bằng tiếng Mỹ là vui chơi, tạo nét thân thiện giữa hai nền văn hóa khác nhau.

Ít khi tôi gặp được các em người gốc Việt mình. Nhưng mỗi khi gặp được vài em, trong lòng tôi mừng lắm. Tôi tự nhủ “dạy ai cho bằng dạy người mình, dù là trẻ nhỏ, để hiểu và mong giữ gìn được phần nào bản sắc văn hóa mình nơi xứ người!” Hai mươi năm day dứt trong lúc đi thực tập cho trẻ em Mỹ, viết xong bản thảo sách hơn 10 năm (với phụ bản vẽ do họa sĩ Nguyễn Thị Hợp cống hiến), sau cùng tôi tìm được một cơ hôi xuất bản quyển Âm nhạc – Niềm vui tuổi thơ do các anh chị em ở Giải Khuyến Học, Nam California, xuất bản (2003). Đây có thể xem là sách giáo khoa đầu tiên bằng tiếng Việt về âm nhạc truyền thống dành cho thiếu nhi Việt bên ngoài nước Việt Nam, lý do là vì hầu hết các sách âm nhạc dành cho các em, ngoài nước thì đã đành, nhưng trong nước tôi cũng chưa bao giờ thấy trên kệ các nhà sách lớn! Tôi cảm thấy mình hành trình trong cô đơn.

Bộ sưu tập hơn 20 nhạc cụ Việt Nam của tôi cũng tạm đủ để ho các em hiểu về 3 khía cạnh: (1) hình dáng và trang trí đẹp, (2) nguyên tắc vật lý về phát âm đặc trưng Việt Nam, và (3) cách chơi lý thú. Các em rất thích và ấn tượng về nó khá đậm. Tôi hiểu được điều này khi nhận được hàng trăm bức vẽ của các em tặng tôi (khá ngộ nghĩnh và dễ thương) về các nhạc cụ mà các em học một vài tuần trước đó không quên có lời cảm ơn thầy và yêu Việt Nam.

Âm nhạc Việt Nam trong giáo trình tiểu học ở Mỹ cũng là một phần đề tài hàn huyên giữa tôi và Phu nhân tổng thống Hillary Cliton trong lúc trò chuyện trước buổi vinh danh tôi tại Nhà trắng, tháng 9 năm 1997. Dù bà là một nhà luật học, nhà chính trị, nhưng bà quan tâm rất nhiều về nghệ thuật, quen rất nhiều nghệ sĩ, và thích bàn về giáo dục tuổi thơ. Bà ghi nhận và cảm ơn mọi việc làm ấy cho trẻ em cũng như cộng đồng Mỹ. Những gì âm nhạc Việt có thể đóng góp cho văn hóa Mỹ buổi vinh danh ấy cũng đã nói lên phần nào. Âm thanh Việt đến với cái xứ đa văn hóa này (“chậu hòa tan”, melting pot) một cách “hồn nhiên” và sự tiếp nhận ở Mỹ nồng nhiệt từ tầng lớp tuổi thơ đến người lớn.

Chúng ta có thể nhìn vấn đề một cách khách quan rằng âm nhạc gây ấn tượng nhiều nhất ở tuổi thơ. Các em sẽ nhớ mãi những âm thanh nghe được bằng tai phân tóch và trái tim cảm nhận. Người lớn đôi khi quên mất một điều: các em có một trực giác rất mạnh, có khả năng phân tích (bằng tư duy) và cảm nhận kỳ diệu. Lại nữa, đó là trách nhiệm của người lớn trong lĩnh vực âm thanh “hữu cơ” ấy, lại chứa đựng cái văn hóa gốc của một dân tộc. Các nhà giáo dục âm nhạc đều đồng ý rằng tuổi thơ cần có âm nhạc để tăng trưởng. Nhưng âm nhạc truyền thống dân tộc nên bắt đầu ngay ở đường tuổi thơ, thậm chí ở bậc mẫu giáo, để định hướng góc độ văn hóa của các em trước khi trưởng thành tiếp thu các loại nhạc khác. Đó là điều tôi học được từ cái đẹp tuổi thơ của chính mình ở Đồng bằng sông Cửu Long và, qua kinh nghiệm ấy, tôi gieo vào lòng tuổi thơ ở Mỹ. Các em hồn nhiên nhận, không chút ngạc nhiên hay chối từ./.

Cập nhật ( 01/04/2009 )
 
< Trước   Tiếp >

Tìm kiếm bài viết

Click here !
Click here !
Click here !

Liên lạc online