Skip to content

Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size default color brick color green color
Bạn đang xem:Home arrow Biên Khảo arrow Nồi đất Vĩnh Yên (Trịnh Báu)
Nồi đất Vĩnh Yên (Trịnh Báu) PDF In E-mail
Người viết: ThanhHung   
16/04/2009

NỒI ĐẤT VĨNH YÊN

* Trịnh Báu

Chuyện xưa kể rằng: Chàng Thạch Sang có niêu cơm thần xơi rồi lại đầy khiến cho đám giặc xâm lược kinh hoàng bái phục. Chuyện thời nay, mỗi khi khoản đãi tiệc tùng ở nhà hàng, người ta ưa xài món cơm niêu đất (có thể đã thành mốt thời thượng). Kể cũng lạ: Vẫn gạo ấy – Tám Thơm, Nàng Hương…, vẫn than, củi hoặc gas, điện và nước ấy nhưng bác cơm được nấu bằng niêu đất thơm ngon, rền, dẻo hơn hẳn những nồi đồng, soong nhôm, nồi cơm điện, miếng cơm “chưa đặt đến môi đã trôi tận cổ” như các cụ thường nói.

Tỉnh Vĩnh Phúc có nhiều 9ịa phương sản xuất các sản phẩm gia dụng bằng đất nung như : Cang chĩnh Hương Canh (huyện Bình Xuyên) nồi đất Hiển lễ (huyện Mê Linh), nồi đất Vĩnh Yên (thị xã Vĩnh Yên)…

Nối đất Vĩnh Yên được “chuốt” bằng đất sét Đầm Vạc được tạo thành bởi quá rtình trầm lắng tích tụ bùn nước của nhành sông Phó Đáy. Đất có màu xanh đen nhạt, dẻo và rất quánh. Khác với đất sét của những con sông khác bồi tích thường pha nhiều cát, dùng làm các vật dụng đem nung thường xốp, dễ vỡ. Do những tính cơ lý của đất sét Đầm Vạc như trên nối đất Vĩnh yên dễ làm, dễ nung và bền.

 Để lấy được đất sét ở đây cũng không phải dễ. Vào mùa nước cạn, trời đông rét căm căm, người thợ “thổ” – lặn ngụp dưới nước sâu từ 2 đến 4m, xắn từng khối đất sét đưa lên thuyền chở vào bờ. Đất sét được mang về nhà, ủ từng đóng to như cây rơm khoảng 3-4 tháng cho phong hóa trong nghề gọi là cho đất hết ngái. Sau đó là giẫm đất, nhào, lấy cắc đất (1) tước nhiều lần cho mịn và lên thasnh2 từng quả như cái bồ. Một nấm đất được trên bàn chuốc quay quay bằng chân đaộ thế mà qua tay các cô gái, chàng trai lại trở nên những nồi, niêu những ấm, chảo đất…, lon ton các em nhỏ mang ra phơi.

Vui nhất là những ngày vào lò. Lò nồi cuốn hình bầu to bằng 4 – 5 gian nhà. Ở Vĩnh Yên có một làng nhiều lò nồi nhất tên là làng Bầu (phường Liên Bảo, thị xã Vĩnh Yên). Mỗi nhà gom góp năm bảy trăm sản phẩm xếp chật cứng lò cỡ hơn vạn cái. Nung nồi đất không thể dùng than, củi mà phải đốt bằng “chà”. Rủ nhau lên núi cắt chà : cỏ gianh, cành sim, mua guột tế…được tất. Phóng lửa thốc tháo từ 2 đến 3 trống canh, bao giờ khói nhạt mờ mờ như hơi sương là được. Nhìn qua lỗ thăm thấy đất chín đỏ da cam là tốt, tối qú thì non, sáng quá thì già, nồi nung nếu bị dính vào nhau sẽ méo mó quắt queo. Lò nồi thường đốt về tối để tiện “thăm lò”. Hơn nữa, trước của lò mọi người quay quần bên ấm chè xanh, củ sắn lùi, chuyện cứ nở như ngô rang!

Những nồi, ấm, chảo, chõ đất sau thời gian” tôi luyện chen chúc với nhau trong lò, sắp sửa chia tay nhau đi khắp chợ vùng quê. Người ta lấy ngòn tay gõ gõ, nghe âm thanh “Côông…Côông” là biết ngay chất lượng của nó : non, già, giập vỡ…hây hây đôi má các cô gái và hay hây nồi, ấm đất…nom thật đáng yêu!

Dẫu rằng khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển, chúng ta có thêm những đồ kim khí, những lò điện, lò hơi…Song sự hiện diện của niêu cơm đất trên bàn tiệc sang trọng, hay giản dị hơn, không gì thay thế được cái ấm đất sắc thuốc đông được trong mỗi nhà khi cần, nhu chứng minh rằng quốc hồn quốc túy của dân tộc vẫn sống mãi với thời gian./.

Cập nhật ( 16/04/2009 )
 
< Trước   Tiếp >

Tìm kiếm bài viết

Click here !
Click here !
Click here !

Liên lạc online